Centralne smarowanie

Układ centralnego smarowania dostarcza odmierzone dawki smaru do podłączonych punktów obrotowych, tulei łożyskowych i łożysk ślizgowych. W samochodach ciężarowych, autobusach i samochodach dostawczych MAN i Mercedes prawidłowo wyregulowany układ ogranicza zużycie oraz nieplanowane przestoje. Sprawna pompa smarująca nie gwarantuje jednak, że każdy punkt smarowania otrzymuje wystarczającą ilość smaru: zatkane elementy dozujące, zapowietrzenie i pęknięcia przewodów mogą powodować miejscową pracę na sucho. Diagnostyka musi zatem obejmować cały układ, od zbiornika i sterowania pompą po rozdzielacze oraz podłączone punkty smarowania.

Układy centralnego smarowania występują między innymi jako układy progresywne, jednoliniowe z dozownikami wtryskowymi oraz dwuliniowe. Rozdzielacze progresywne wykonują kolejne skoki dozujące; zablokowane wyjście może zatrzymać cały cykl rozdzielania. W układach jednoliniowych zarówno wzrost ciśnienia, jak i jego odprężenie mają decydujące znaczenie dla prawidłowego ponownego napełniania dozowników wtryskowych. Dlatego pomp, rozdzielaczy i elementów dozujących nie można dowolnie stosować zamiennie.

Części należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu. Porównanie wizualne ani dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie są wystarczające. W przypadku instalacji zamontowanych później należy dodatkowo sprawdzić markę układu, tabliczkę znamionową i schemat przewodów. Przykładowo w MAN TGS i TGX, Mercedes Actros i Arocs oraz autobusach takich jak Lion’s City czy Citaro wykonanie różni się w zależności od konfiguracji podwozia i zabudowy. W TGE i Sprinter centralne smarowanie jest zazwyczaj instalacją dostosowaną do konkretnego zastosowania. Samo zasilanie pompy nie przesądza o kompatybilności; decydujące znaczenie mają sterowanie i podłączone punkty smarowania.

Porównaj nominalne ciśnienie robocze, ciśnienie otwarcia zaworu ograniczającego ciśnienie, wydajność pompy, objętość dawki na cykl, średnicę przewodu i gwint przyłączeniowy. Sprawdź również napięcie zasilania, materiał uszczelnień oraz odporność przewodów z tworzywa sztucznego lub rur stalowych na ciśnienie i temperaturę. Wymagana klasa konsystencji smaru według NLGI (National Lubricating Grease Institute) może wynosić od klasy 000 lub 00 dla smarów półpłynnych do klasy 2. Klas tych nie można dowolnie stosować zamiennie: pompowalność, długość przewodów i temperatura otoczenia muszą odpowiadać wymaganiom układu.

Suche przeguby, piszczące tuleje łożyskowe, nierównomierne wypływy smaru wokół punktów smarowania i powtarzające się alarmy ciśnienia wskazują na niedostateczne smarowanie. Szybkie opróżnianie się zbiornika sugeruje raczej nieszczelność lub nadmierne dozowanie. Niskie temperatury mogą zwiększać opory przepływu; zanieczyszczenia lub mieszaniny niekompatybilnych smarów mogą blokować kanały dozujące.

1. Sprawdź zbiornik i środek smarny. Oceń poziom napełnienia, zanieczyszczenie i zapowietrzenie. Zweryfikuj rodzaj smaru, zagęszczacz i dopuszczenie; uzupełnienie smarem o tej samej klasie konsystencji nie gwarantuje mieszalności.
2. Przetestuj sterowanie elektryczne. Uruchom ręczny cykl smarowania. Zmierz multimetrem napięcie zasilania pod obciążeniem oraz spadki napięcia na połączeniach masowych i zasilających. Sprawdź bezpieczniki, ustawienia sterownika czasowego oraz ewentualne komunikaty dotyczące cykli.
3. Zmierz narastanie ciśnienia i jego odprężenie. Podłącz odpowiedni manometr do wskazanego punktu pomiarowego. Porównaj ciśnienie szczytowe i przebieg ciśnienia z dokumentacją układu. Wysokie ciśnienie bez ruchu elementów rozdzielacza wskazuje na możliwą blokadę; zbyt niskie ciśnienie może świadczyć o nieszczelności lub zużyciu pompy.
4. Zweryfikuj podawanie smaru. Sprawdź wskaźniki cyklu i zmierz ilość smaru podaną w określonej liczbie cykli za pomocą cylindra miarowego lub wagi. Zlokalizuj nieprawidłowości w poszczególnych odgałęzieniach przewodów zgodnie z procedurą serwisową.

Przed demontażem usuń ciśnienie z instalacji i dbaj o czystość oraz zaślepienie przyłączy. W przypadku uszkodzonego elementu dozującego sprawdź również, czy przyczyną nie są załamane przewody, zanieczyszczenia lub zablokowany punkt smarowania. Stosuj przewody i złączki o wymaganej klasie ciśnieniowej, pasowaniu i głębokości wsunięcia. Jeśli jest to wymagane, przed montażem napełnij nowe przewody właściwym smarem i odpowietrz układ zgodnie z procedurą producenta.

Po montażu wykonaj kilka cykli testowych, sprawdź każdy podłączony punkt smarowania oraz zweryfikuj działanie monitorowania ciśnienia i szczelność. Dostosuj częstotliwość smarowania do obciążenia, liczby godzin pracy i narażenia na wilgoć. Dodatkowy smar nie kompensuje zużycia tulei łożyskowych: zmierz występujące luzy i osobno usuń uszkodzenia mechaniczne.