Przekaźnik

Przekaźniki w centralnej skrzynce rozdzielczej przełączają obwody mocy za pomocą niewielkiego prądu sterującego. W zależności od architektury instalacji elektrycznej odpowiadają za zasilanie oświetlenia, wentylatorów i innych odbiorników oraz za zezwolenie na rozruch. Sporadyczne zaniki działania, drganie styków lub odbiornik, który pozostaje włączony, wymagają sprawdzenia zarówno elementu przełączającego, jak i gniazda przekaźnika, obwodu zasilania oraz sterowania.

Przekaźniki należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu, schematu elektrycznego i oryginalnego numeru części. Porównanie wyglądu lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie wystarczają. W samochodach ciężarowych i autobusach najczęściej stosuje się instalacje 24 V; samochody dostawcze, takie jak MAN TGE i Mercedes Sprinter, zazwyczaj korzystają z instalacji 12 V. Napięcie cewki musi odpowiadać wymaganej wersji.

W przypadku skrzynek rozdzielczych w kabinie wersja i wyposażenie mogą wpływać na obsadę przekaźników. Należy uwzględnić na przykład różnice między kabinami MAN TGX XL, XLX i XXL a kabinami TG3 TGX GN, GM i GX lub wersjami Mercedes Actros Lang StreamSpace i Lang GigaSpace. Zawsze należy korzystać ze schematu rozmieszczenia przekaźników właściwego dla danego pojazdu; taki sam kształt kabiny nie gwarantuje identycznego układu połączeń.

Należy rozróżniać przekaźniki zwierne, przełączne, czasowe i elektroniczne. W typowych przekaźnikach elektromechanicznych 85 i 86 to zaciski cewki, 30 to styk wspólny, 87 to styk zwierny, a 87a to styk rozwierny. Dwa zaciski oznaczone numerem 87 nie są równoważne układowi przełącznemu ze stykiem 87a. Należy również sprawdzić szerokość pinów, dopasowanie do gniazda, sposób blokowania, zakres temperatur i uszczelnienie.

• Przekaźniki zwierne: po zasileniu cewki zamykają obwód, na przykład zasilający oświetlenie lub wentylator.
• Przekaźniki rozwierne: po zasileniu cewki otwierają obwód zamknięty w stanie spoczynku, aby wyłączyć odbiornik lub funkcję.
• Przekaźniki przełączne: po zasileniu cewki przełączają styk wspólny ze styku rozwiernego na zwierny, umożliwiając przełączanie między dwiema ścieżkami przepływu prądu.
• Przekaźniki czasowe: przełączają obwód z ustawionym opóźnieniem lub na określony czas, na przykład w celu podtrzymania pracy po wyłączeniu.
• Przerywacze kierunkowskazów: cyklicznie włączają i wyłączają kierunkowskazy oraz światła awaryjne, o ile funkcja ta nie jest zintegrowana z elektronicznym sterownikiem.
• Przekaźniki elektroniczne: wykorzystują elektronikę do sterowania odbiornikiem lub jego przełączania. Zależnie od wersji realizują również funkcje czasowe, monitorujące lub zabezpieczające; wersje w pełni elektroniczne przełączają bez użycia styków mechanicznych.

Obciążalność styków należy dobierać zarówno do prądu ciągłego, jak i prądu załączeniowego. Silnik wentylatora obciąża styki inaczej niż odbiornik o charakterze czysto rezystancyjnym. Materiały stykowe, na przykład srebro z tlenkiem cyny, oraz konstrukcja współdecydują o odporności na erozję i zgrzewanie styków. Wbudowane rezystory tłumiące i diody gaszące nie są bezpośrednio zamienne: wersje z diodą wymagają zachowania właściwej polaryzacji zgodnie ze schematem nadrukowanym na obudowie.

Nadpalone styki powodują spadek napięcia i wydzielanie ciepła. Zgrzane styki mogą stale zasilać odbiornik i rozładowywać akumulator. Drganie styków często wskazuje na zbyt niskie napięcie cewki, nieprawidłowe połączenie z masą lub niestabilne sterowanie. Utlenienie i osłabiony docisk zacisków w gnieździe przekaźnika często powodują takie same objawy jak usterka wewnętrzna.

1. Odczytaj dostępne kody usterek i sprawdź warunki załączenia. Brak sygnału sterującego może wynikać z celowej blokady przez ECU (Electronic Control Unit), a niekoniecznie z uszkodzenia przekaźnika.
2. Za pomocą multimetru zmierz napięcie zasilania na zacisku 30 oraz napięcie między zaciskami 85 i 86 podczas wydawania polecenia załączenia. W przypadku krótkotrwałych przerw użyj oscyloskopu, aby zarejestrować spadki napięcia zasilania lub pulsujący sygnał sterujący.
3. Przy włączonym odbiorniku zmierz spadek napięcia na zamkniętym styku oraz osobno na połączeniach zasilających i masowych. Porównaj wyniki z wartościami granicznymi podanymi przez producenta. Dla przykładu: spadek napięcia 0,5 V przy prądzie 20 A powoduje miejscowe wydzielanie 10 W mocy cieplnej.
4. Zmierz prąd obciążenia miernikiem cęgowym do prądu stałego i sprawdź, czy nie występuje przeciążenie lub zablokowanie silnika elektrycznego. Rezystancję cewki mierz wyłącznie po odłączeniu przekaźnika i przy braku napięcia; porównaj wynik z danymi elementu.

Przed wyjęciem przekaźników odłącz napięcie w obwodzie zgodnie z procedurą dla danego pojazdu. Nie mostkuj styków na chybił trafił: może to spowodować obejście zabezpieczeń lub uszkodzenie wyjść elektronicznych. Ponadto słyszalne kliknięcie nie dowodzi, że styki mocy prawidłowo przewodzą prąd.

Wymień przebarwione lub odkształcone gniazda przekaźników oraz uszkodzone zaciski przyłączeniowe zgodnie z zalecaną metodą naprawy. Samo włożenie nowych przekaźników do gniazd z przegrzanymi stykami ponownie prowadzi do podwyższonej rezystancji połączenia. Przed montażem usuń przyczyny wnikania wilgoci, uszkodzenia przewodów i przeciążenia. Następnie sprawdź kilka cykli przełączania pod obciążeniem roboczym, uwzględniając spadek napięcia i wzrost temperatury. Braem oferuje wsparcie techniczne przy demontażu i montażu, aby umożliwić skuteczne przeprowadzenie takich napraw.