Osłona wentylatora

Obudowa wentylatora kieruje przepływem powietrza między chłodnicą płynu chłodzącego a wentylatorem chłodzącym. Ogranicza zasysanie powietrza z pominięciem rdzenia chłodnicy i pomaga rozprowadzać dostępny strumień powietrza po powierzchni chłodzącej. Pęknięcia, brakujące uszczelnienia lub nieprawidłowe dopasowanie mogą zatem powodować przegrzewanie, zwłaszcza podczas pracy na biegu jałowym, jazdy miejskiej i pracy pod dużym obciążeniem przy małej prędkości jazdy. Sprawna chłodnica i prawidłowo działający napęd wentylatora nie zawsze są w stanie skompensować uszkodzenie elementów kierujących przepływem powietrza.

Obudowy wentylatora występują jako konstrukcje jednoczęściowe, wersje dzielone umożliwiające demontaż wokół wentylatora oraz konstrukcje z oddzielnym pierścieniem wentylatora. W zależności od zastosowania wykorzystuje się między innymi tworzywa termoplastyczne wzmocnione włóknem szklanym lub konstrukcje metalowe. Decydujące znaczenie mają odporność na temperaturę, wytrzymałość zmęczeniowa przy drganiach i stabilność kształtu; element ten nie jest poddawany ciśnieniu płynu chłodzącego. Pod względem aerodynamicznym szczególnie ważne są średnica otworu przepływowego, promieniowy luz między końcówkami łopatek a obudową, położenie osiowe wentylatora oraz uszczelnienie na styku z ramą chłodnicy.

W pojazdach MAN TGL i TGM z silnikami D08 moduł chłodzenia może różnić się od stosowanego w TGS i TGX z silnikami D26. Również Mercedes Atego z OM 936 oraz Actros z OM 471 wymagają doboru części do konkretnej wersji. W autobusach takich jak Lion’s City i Citaro znaczenie mają położenie silnika i układ modułu chłodzenia; w samochodach dostawczych takich jak TGE i Sprinter obudowa może być częścią modułu wentylatora elektrycznego.

Części należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu, uzupełnionego o oryginalne numery części i dane dotyczące wyposażenia. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie na podstawie nazwy modelu nigdy nie wystarczają. Należy również sprawdzić wymiary chłodnicy, układ mocowań, średnicę wentylatora, rodzaj napędu i ewentualne klapy powietrzne. W przypadku luzów i głębokości montażu obowiązują specyfikacje producenta dla danej wersji, a nie uniwersalne wartości podane w milimetrach.

Do częstych uszkodzeń należą pęknięcia wokół uchwytów mocujących, wyłamane punkty mocowania śrub, odkształcenia termiczne i odłączone listwy uszczelniające. Ślady tarcia na wewnętrznym pierścieniu wskazują na kontakt z łopatkami wentylatora. Należy wtedy sprawdzić także poduszki silnika, mocowanie chłodnicy i łożyskowanie wentylatora: wymiana samej obudowy może nie usunąć przyczyny. Grzechotanie może wynikać z poluzowanych mocowań; wzrost temperatury płynu chłodzącego przy małej prędkości może wskazywać na niedostateczny przepływ powietrza, lecz nie dowodzi uszkodzenia obudowy.

1. Zabezpieczenie: pozostawić silnik do ostygnięcia, wyłączyć napęd i zgodnie z procedurą warsztatową zabezpieczyć wentylatory sterowane elektrycznie lub automatycznie przed nieoczekiwanym uruchomieniem.
2. Kontrola wzrokowa: za pomocą lampy inspekcyjnej sprawdzić cały obwód, punkty montażowe i połączenia z ramą chłodnicy. Szukać brakujących fragmentów, nieszczelnych połączeń i zanieczyszczeń między wymiennikami ciepła.
3. Pomiary: przy nieruchomym wentylatorze zmierzyć luz między końcówkami łopatek a obudową w kilku pozycjach, używając odpowiednich przyrządów pomiarowych. Sprawdzić wycentrowanie i położenie osiowe za pomocą głębokościomierza. Porównać wyniki z danymi producenta; podejrzany luz lub bicie piasty wentylatora ocenić zgodnie z zalecaną procedurą pomiaru czujnikiem zegarowym.
4. Kontrola działania: za pomocą urządzenia diagnostycznego rejestrować temperaturę płynu chłodzącego oraz, jeśli są dostępne, zadaną i rzeczywistą prędkość obrotową wentylatora. Wykonać zalecany test elementu wykonawczego z zamontowaną osłoną. Wykluczyć uszkodzenie sprzęgła wiskotycznego, usterkę sterowania elektrycznego i zatkanie rdzenia chłodnicy.

Pęknięte lub trwale odkształcone obudowy wentylatora należy wymienić; prowizoryczne połączenia klejone wokół punktów montażowych przenoszących obciążenia nie zapewniają wystarczającej odporności na drgania. Montować bez naprężeń, stosując właściwe tuleje dystansowe, elementy mocujące i uszczelnienia. Przestrzegać zalecanych momentów dokręcania, aby nie zmiażdżyć plastikowych uchwytów mocujących. Najpierw naprawić zużyte mocowania i ocenić, czy łopatki wentylatora, które miały kontakt z obudową, wymagają wymiany. Następnie sprawdzić luz na całym obwodzie i przeprowadzić kontrolowaną próbę rozgrzewania oraz próbę pod obciążeniem. Potwierdzić brak odgłosów tarcia oraz utrzymywanie się temperatury płynu chłodzącego w granicach określonych w specyfikacji pojazdu.