Nadajnik prędkości

Układy ABS (Anti-lock Braking System) i EBS (Electronic Braking System) wykorzystują sygnały z czujników do wykrywania poślizgu kół i sterowania hamowaniem. Czujniki prędkości obrotowej kół mierzą obroty poszczególnych kół; czujniki ciśnienia hamowania dostarczają w odpowiednio wyposażonych układach EBS informacji zwrotnej o ciśnieniu w pneumatycznym układzie hamulcowym. Zanik sygnału może powodować komunikaty ostrzegawcze, niepożądane interwencje układu przy niskiej prędkości lub wyłączenie funkcji wspomagających hamowanie. Kod błędu czujnika nie dowodzi jednak uszkodzenia elementu pomiarowego: na jakość pomiaru wpływają również przewody, pierścienie impulsowe i łożyska kół.

Czujniki ABS/EBS należą do układu hamulcowego. W zależności od wersji pojazdu i układu hamulcowego mogą występować w następujących miejscach:

1. Przy piastach kół osi przedniej: czujniki prędkości obrotowej kół mierzą obroty poszczególnych kół. Sterownik układu hamulcowego wykorzystuje te sygnały do wykrywania ryzyka zablokowania kół i regulacji ciśnienia hamowania.
2. Przy piastach kół osi napędowych oraz osi wleczonych i pchanych: czujniki prędkości obrotowej kół dostarczają sygnały do regulacji ABS/EBS dla poszczególnych kół. Nie w każdej wersji każda oś lub każde koło ma osobny czujnik.
3. Przy piastach kół przyczep i naczep: czujniki prędkości obrotowej kół przekazują informacje o obrotach kół do układu ABS/EBS pojazdu ciągniętego, aby mógł on dostosować ciśnienie hamowania w razie ryzyka zablokowania kół.
4. W modulatorach hamulcowych lub w przewidzianych do tego punktach pomiarowych pneumatycznych obwodów hamulcowych: czujniki ciśnienia hamowania mierzą aktualne ciśnienie hamowania. Układ EBS wykorzystuje tę informację zwrotną do porównania zadanego i rzeczywiście wytworzonego ciśnienia hamowania oraz jego korekty.
5. W module pedału hamulca lub nadajniku sygnału hamowania w odpowiednio wyposażonych układach EBS: zintegrowane czujniki rejestrują żądanie hamowania ze strony kierowcy, na przykład na podstawie przemieszczenia pedału lub ciśnienia. Sterownik układu hamulcowego wykorzystuje ten sygnał do określenia wymaganego działania hamulców.

Czujniki ABS/EBS należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie są wystarczające. Na przykład w MAN TGL, TGS i TGX, Mercedes Atego i Actros, autobusach takich jak Lion’s City i Citaro oraz samochodach dostawczych takich jak TGE i Sprinter technologia czujników, złącza i miejsca montażu różnią się w zależności od wersji. O doborze czujnika decydują konfiguracja osi, generacja układu hamulcowego i wersja piasty koła.

Pasywne indukcyjne czujniki prędkości obrotowej kół współpracują z zębatym ferromagnetycznym pierścieniem impulsowym i generują napięcie przemienne, którego częstotliwość i amplituda zależą od prędkości obrotowej. Aktywne czujniki Halla lub magnetorezystancyjne wymagają zasilania i, zależnie od wersji, współpracują z magnetycznym pierścieniem enkodera lub odpowiednim wieńcem zębatym. Dwa przewody przyłączeniowe nie oznaczają więc automatycznie, że czujnik jest pasywny.

Należy sprawdzić średnicę montażową, długość osadzenia, przebieg przewodu, kodowanie złącza, układ pinów i wymaganą szczelinę powietrzną. W przypadku czujników ciśnienia hamowania decydujące znaczenie mają zakres pomiarowy, dopuszczalne nadciśnienie, napięcie zasilania, charakterystyka sygnału, gwint i materiał uszczelnienia. Nie każdy czujnik ciśnienia można wymienić oddzielnie; niektóre są zintegrowane z modulatorem hamulcowym. Należy stosować wyłącznie wartości ciśnienia i tolerancje pasowania przewidziane dla danej wersji.

Usterki powracające po pracach przy piastach kół często wskazują na nieprawidłowy odstęp czujnika, uszkodzone pierścienie enkodera lub nieprawidłowy montaż łożysk kół. Sporadyczne komunikaty podczas skręcania lub ugięcia zawieszenia mogą wskazywać na przerwy w przewodach i siły rozciągające działające na złącza. Korozja pod uchwytem czujnika może przemieścić element pomiarowy; cząstki metalu na głowicy czujnika mogą zakłócać sygnał.

1. Odczytaj kody błędów i aktualne wartości pomiarowe ze sterownika układu hamulcowego. Zanotuj położenie koła, którego dotyczy usterka, prędkość jazdy i warunki pracy. Rozróżniaj przerwy w obwodzie elektrycznym od błędów wiarygodności sygnału.
2. Zabezpiecz pojazd i podeprzyj go zgodnie z instrukcją warsztatową. Sprawdź powłoki przewodów, uszczelnienia złączy, piny stykowe i klipsy mocujące. Zmierz napięcie zasilania i spadki napięcia zgodnie ze schematem elektrycznym.
3. W przypadku odłączonych czujników pasywnych zmierz rezystancję multimetrem i porównaj ją z wartością podaną przez producenta. Następnie sprawdź oscyloskopem sygnał napięcia przemiennego podczas kontrolowanego obracania koła. Nie stosuj pomiaru rezystancji do oceny czujników aktywnych.
4. Sprawdź zasilanie oraz modulację prądu lub napięcia czujników aktywnych za pomocą odpowiedniego adaptera pomiarowego. Porównaj wskazania prędkości kół przy jednakowej prędkości obrotowej. W przypadku okresowych zaników sygnału sprawdź, czy przyczyną są uszkodzone zęby, usterki enkodera lub bicie; zmierz luz łożysk kół czujnikiem zegarowym.
5. W przypadku problemów z ciśnieniem hamowania porównaj odczytane ciśnienie ze wskazaniem skalibrowanego manometru podłączonego do wskazanego punktu kontrolnego. Przed uznaniem czujnika ciśnienia hamowania za niesprawny sprawdź kilka poziomów ciśnienia oraz jego narastanie.

Oczyść otwór montażowy czujnika i sprawdź tuleję zaciskową, jeśli występuje, pod kątem korozji i siły zacisku. Stosuj wyłącznie zalecane środki montażowe i ustaw położenie czujnika zgodnie z instrukcją pojazdu: samonastawny czujnik indukcyjny wymaga innej procedury niż przykręcany czujnik aktywny. Prowadź przewody z dala od tarcz hamulcowych, ostrych krawędzi i ruchomych elementów zawieszenia.

Przed demontażem czujników ciśnienia hamowania całkowicie spuść ciśnienie z obwodów pneumatycznych. Przestrzegaj zaleceń dotyczących uszczelniania i momentów dokręcania. Po naprawie skasuj kody błędów, wykonaj wymagane kalibracje i sprawdź wartości pomiarowe podczas bezpiecznej próby działania. Przed ponownym dopuszczeniem samochodów ciężarowych, autobusów i samochodów dostawczych do eksploatacji potwierdź, że komunikaty o błędach nie pojawiają się ponownie.