Okładka

Płyta zaworowa stanowi centralny element wymiany gazowej sprężarki powietrza w pneumatycznych układach hamulcowych. Płyta ta zawiera zawory ssące i tłoczne, oddziela komorę cylindra od głowicy cylindra sprężarki oraz wraz z uszczelnieniami, sprężynami zaworowymi i pokrywami zaworów decyduje o efektywnej wydajności sprężania. W samochodach ciężarowych MAN, takich jak TGL, TGM, TGS i TGX, wyposażonych między innymi w silniki D08, D20, D26 lub D38, oraz w pojazdach Mercedes, takich jak Atego, Axor, Actros, Arocs i Citaro, z silnikami przykładowo OM 904, OM 906, OM 457, OM 470 lub OM 471, wykonanie różni się zależnie od wariantu sprężarki. Dlatego płytę zaworową należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia oraz identyfikacji zamontowanej sprężarki. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie są wystarczające.

Płyta zaworowa zazwyczaj zawiera zawory płytkowe lub zawory ze stali sprężynowej po stronie ssącej i tłocznej. Podczas ruchu tłoka w dół zawór ssący otwiera się pod wpływem podciśnienia; podczas ruchu w górę zamyka się, a zawór tłoczny otwiera się, gdy ciśnienie w cylindrze staje się wyższe niż ciśnienie w przewodzie tłocznym. Płyta zaworowa musi wytrzymywać wysokie obciążenia cykliczne, zmiany temperatury oraz ciśnienie robocze układu pneumatycznego. Geometria kanałów przepływowych, wznios zaworów, siła sprężyn i powierzchnia uszczelniająca bezpośrednio wpływają na stopień napełnienia oraz szybkość narastania ciśnienia powietrza.

Występują sprężarki jednostopniowe i wielostopniowe, chłodzone powietrzem oraz chłodzone cieczą chłodzącą silnika, o różnych średnicach cylindrów, układach kanałów i rozstawach mocowań. Różnią się również grubość płyty zaworowej, liczba kanałów tłocznych oraz położenie przelotów oleju i płynu chłodzącego. Pozornie identyczna płyta o innej średnicy przelotów lub odmiennym wzorze uszczelki może spowodować niewystarczającą wydajność powietrza, nieszczelność między cylindrem a układem chłodzenia lub przedwczesne pękanie języków zaworowych.

Typowe uszkodzenia obejmują pęknięte języki zaworowe, osłabione sprężyny zaworowe, wgniecione powierzchnie uszczelniające, odkształcone płyty oraz nagar wokół otworów tłocznych. Zużycie oleju przez sprężarkę, przegrzewanie lub zanieczyszczenie sprężonego powietrza wilgocią przyspieszają powstawanie tych uszkodzeń. W praktyce objawia się to wolnym narastaniem ciśnienia, częstym załączaniem regulacji sprężarki, niewystarczającym ciśnieniem w układzie, obecnością oleju w osuszaczu powietrza lub cofnięciem powietrza przez dolot. W autobusach intensywnie eksploatowanych w ruchu miejskim oraz w samochodach ciężarowych z dużą liczbą odbiorników pneumatycznych objawy te często są zauważalne szybciej.

Najpierw sprawdź czas narastania ciśnienia zgodnie ze specyfikacją pojazdu i odczytaj kody usterek z ECU (Electronic Control Unit) oraz EBS (Electronic Braking System). Następnie zmierz ciśnienie przed i za osuszaczem powietrza za pomocą skalibrowanego manometru. Duży spadek ciśnienia może być również spowodowany nieszczelnymi przewodami, uszkodzonym regulatorem ciśnienia lub nieszczelnym zaworem zabezpieczającym czteroobwodowym. Przed otwarciem sprężarki należy wykluczyć te zewnętrzne przyczyny. W przypadku podejrzenia wewnętrznej nieszczelności sprawdź przewód tłoczny pod kątem nadmiernej mgły olejowej oraz oceń płyn chłodzący pod kątem obecności oleju.

Demontuj sprężarkę na czystym stole warsztatowym i jednocześnie sprawdź głowicę cylindra, tłok, gładź cylindra, łożyska ślizgowe oraz przewód tłoczny. Zmierz płaskość płyty zaworowej i głowicy cylindra za pomocą liniału oraz szczelinomierza; wymień części w przypadku widocznego odkształcenia, wżerów korozyjnych lub uszkodzonych powierzchni uszczelniających. Nie używaj ponownie odkształconych metalowych uszczelek i zamontuj nowe uszczelki zgodnie z zalecanym momentem dokręcania oraz właściwą kolejnością dokręcania śrub. Zbyt duże naprężenie śrub odkształca płytę; zbyt mały docisk powoduje wycieki ciśnienia lub płynu chłodzącego.

Po montażu sprężarka powinna szybko i stabilnie budować ciśnienie, bez nadmiernego wzrostu temperatury przy przyłączu tłocznym. W przypadku zanieczyszczenia olejem należy również wymienić wkład osuszacza powietrza i oczyścić odpowiednie przewody tłoczne. Dzięki wsparciu technicznemu i szerokim zapasom magazynowym Braem może pomóc w doborze właściwej płyty zaworowej do konkretnej konfiguracji sprężarki oraz ograniczeniu przestojów.