Samoblokujący mechanizm różnicowy

Blokada mechanizmu różnicowego tymczasowo blokuje jego działanie, dzięki czemu koło o małej przyczepności nie ogranicza już dostępnej siły napędowej. Blokada międzykołowa łączy napęd obu kół tej samej osi, natomiast blokada międzyosiowa blokuje mechanizm różnicowy między osiami napędowymi. W samochodach ciężarowych, autobusach i samochodach dostawczych MAN i Mercedes wykonanie zależy od typu osi, konfiguracji napędu i wyposażenia fabrycznego. Prawidłowa diagnostyka pozwala odróżnić zużycie mechaniczne od usterek sterowania lub sygnalizacji stanu blokady.

Części należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu, dodatkowo sprawdzając oznaczenie osi i numery części. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie na podstawie nazwy modelu nigdy nie wystarcza. Na przykład w modelach MAN TGS i Mercedes Arocs mechanizmy blokady różnią się w zależności od dopuszczalnego nacisku na oś, zastosowania pojedynczej przekładni głównej lub zwolnic w piastach oraz konfiguracji napędu. W przypadku autobusów i samochodów dostawczych należy najpierw ustalić, czy rzeczywiście zamontowano blokadę mechaniczną: elektroniczna kontrola trakcji wykorzystująca przyhamowywanie kół nie jest mechaniczną blokadą mechanizmu różnicowego.

Załączane blokady kłowe zazwyczaj wykorzystują tuleję blokady, uzębienie sprzęgające i widełki załączające, uruchamiane siłownikiem pneumatycznym lub innym siłownikiem właściwym dla danego wykonania. Samoblokujące mechanizmy różnicowe płytkowe i zębate mają inną konstrukcję i wymagają właściwych dla siebie części oraz specyfikacji środków smarnych. Istotne parametry to geometria uzębienia, pasowanie wielowypustu, skok osiowy, głębokość zazębienia i wymagane ciśnienie sterujące. Hartowane stalowe powierzchnie sprzęgające muszą wytrzymywać wysokie obciążenia stykowe. Z tego względu nie można dowolnie zmieniać pasowania, parametrów hartowania ani materiału uszczelnień. Nawet przy tej samej rodzinie silników może być zamontowana inna wersja osi; typ silnika nie decyduje o doborze części.

Typowe objawy to brak załączania, opóźnione zazębianie, grzechotanie pod obciążeniem lub brak możliwości wyłączenia blokady. Zaokrąglenie kłów może powstać wskutek załączania przy buksujących kołach lub niepełnego zazębienia. Wycieki powietrza, korozja wodzika, uszkodzona sprężyna powrotna lub zużyte widełki załączające mogą powodować podobne objawy. Świecąca kontrolka blokady sama w sobie nie potwierdza pełnego zazębienia uzębienia sprzęgającego.

1. Zidentyfikuj i zabezpiecz: zapoznaj się ze schematem osi, odczytaj dostępne kody usterek i aktualne stany załączenia. Zabezpiecz pojazd przed przemieszczeniem i podeprzyj uniesione osie zgodnie z instrukcjami warsztatowymi. Nigdy nie pracuj pod pojazdem opartym wyłącznie na podnośniku.
2. Sprawdź sterowanie: za pomocą manometru zmierz ciśnienie przy siłowniku blokady podczas załączania i utrzymywania załączenia. Porównaj wynik ze specyfikacją producenta; ciśnienie w zbiorniku nie dowodzi, że do siłownika dociera wystarczające ciśnienie. Sprawdź przewody, złączki i uszczelnienia siłownika za pomocą środka do wykrywania nieszczelności.
3. Wykonaj pomiary obwodu elektrycznego: sprawdź napięcie zasilania i spadek napięcia pod obciążeniem przy elektropneumatycznym zaworze sterującym. Wykonaj pomiary okablowania i wyłącznika położeniowego zgodnie ze schematem elektrycznym; sprawdź warunki załączenia, zanim uznasz brak sygnału sterującego za usterkę.
4. Oceń mechanizm: przed demontażem usuń ciśnienie z układu. Zmierz przemieszczenie siłownika i luz osiowy czujnikiem zegarowym zgodnie z zalecaną metodą. Sprawdź tuleję blokady, widełki załączające i uzębienie współpracujące pod kątem zadziorów, pęknięć oraz zaokrąglonych powierzchni zazębienia.

Nie wymieniaj wyłącznie tulei blokady, jeśli uszkodzone jest również uzębienie współpracujące. W przypadku powtarzających się uszkodzeń sprawdź przede wszystkim pełny skok mechanizmu załączania i ciśnienie sterujące. Stosuj zalecane uszczelnienia, zabezpieczenia połączeń i momenty dokręcania. Sprawdź olej w mechanizmie różnicowym oraz korek magnetyczny pod kątem cząstek metalu; usuń zanieczyszczenia zgodnie z procedurą remontową. Jeśli poluzowano lub zdemontowano łożyska mechanizmu różnicowego bądź elementy regulacyjne, należy ponownie sprawdzić napięcie wstępne łożysk, luz międzyzębny i ślad współpracy zębów zgodnie ze specyfikacją osi.

Po montażu sprawdź w kontrolowanych warunkach załączanie, sygnalizację stanu i całkowite wyłączanie blokady. Załączaj blokadę wyłącznie zgodnie z instrukcją pojazdu i nigdy przy buksujących kołach. Nie używaj blokady na nawierzchni o dobrej przyczepności, gdy konieczne są różnice prędkości obrotowych: naprężenia w układzie napędowym mogą przeciążyć półosie i uzębienia. Braem może zapewnić wsparcie techniczne przy identyfikacji części na podstawie numeru podwozia i danych osi.