Tłumik wydechu

Tłumiki wydechu ograniczają emisję hałasu silników spalinowych poprzez odbijanie pulsacji ciśnienia i pochłanianie energii akustycznej. W samochodach ciężarowych, autobusach i samochodach dostawczych MAN i Mercedes charakterystyka tłumienia, natężenie przepływu spalin i opory przepływu muszą być dostosowane do wersji pojazdu. Uszkodzony tłumik powoduje nie tylko nadmierny hałas: nieszczelności mogą kierować gorące spaliny na przewody hamulcowe, instalację elektryczną lub elementy nadwozia. Wewnętrzne niedrożności mogą ponadto zwiększać przeciwciśnienie spalin i ograniczać moc silnika.

Wyróżnia się tłumiki refleksyjne z komorami i przegrodami, tłumiki absorpcyjne z perforowanymi rurami i żaroodpornym materiałem włóknistym oraz konstrukcje łączące oba rozwiązania. W zależności od zastosowania obudowy wykonuje się na przykład ze stali aluminiowanej lub nierdzewnej. Grubość materiału, jakość spoin, objętość komór i średnica przelotu współdecydują o odporności na korozję, drgania i obciążenia termiczne. Dopuszczalne przeciwciśnienie spalin jest wartością graniczną, a nie minimalnym ciśnieniem, do którego należy dążyć.

W starszych pojazdach MAN F2000 z silnikami D28 lub wersjach Mercedes Atego z silnikami OM 904 konstrukcja może znacznie różnić się od stosowanej w nowszych wariantach emisyjnych. Nowoczesne układy mogą łączyć tłumienie hałasu z filtrem DPF (filtrem cząstek stałych) i układem SCR (selektywnej redukcji katalitycznej) w module oczyszczania spalin. Takiego modułu nie można stosować zamiennie z konwencjonalnym tłumikiem. Również w modelach MAN Lion’s City, Mercedes Citaro i Sprinter przestrzeń montażowa, kierunek wylotu spalin i mocowania różnią się w zależności od wersji.

Starsze, konwencjonalne tłumiki wydechu służą głównie do tłumienia hałasu i nie mają zintegrowanego układu oczyszczania spalin. W tłumikach, w których odbywa się oczyszczanie spalin, obudowa zawiera również katalizatory i elementy filtrujące, zależnie od wariantu emisyjnego. DPF zatrzymuje cząstki sadzy, natomiast SCR z wykorzystaniem AdBlue ogranicza emisję tlenków azotu. W tych wersjach oprócz połączeń mechanicznych znaczenie mają także przyłącza czujników, wersja układu dozowania oraz wymagane procedury regeneracji i konserwacji.

Dostępne są tłumiki wydechu przeznaczone do układów z bocznym wylotem spalin oraz wersje z pionowym wylotem spalin za kabiną. Tłumik i podłączone do niego rury wydechowe muszą być dostosowane do przewidzianego kierunku wylotu spalin. Przy wylocie bocznym decydujące znaczenie mają położenie końcówki wydechu i odległość od sąsiednich elementów pojazdu; przy wylocie pionowym za kabiną uwagi wymagają także pionowa rura wydechowa, jej podparcie i osłony termiczne. Wersji tych nie można stosować zamiennie bez sprawdzenia połączeń, przebiegu rur i mocowań.

Części należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie wystarczają. Następnie należy sprawdzić wariant silnika, normę emisji spalin, rozstaw osi, średnice przyłączy, układ otworów w kołnierzach i położenie punktów zawieszenia. W połączeniach wsuwanych o szczelności decydują głębokość wsunięcia i pasowanie; w połączeniach kołnierzowych powierzchnie uszczelniające i uszczelki muszą odpowiadać wymaganej wersji.

Kondensat i sól drogowa powodują korozję perforacyjną, szczególnie w okolicach połączeń zakładkowych, spoin i taśm mocujących. Poluzowane przegrody wywołują metaliczne grzechotanie; uszkodzony materiał absorpcyjny powoduje narastający hałas wydechu. Pęknięcia przy króćcach przyłączeniowych często wskazują na montaż z naprężeniami, uszkodzone gumowe wieszaki lub niewystarczającą kompensację przemieszczeń przez łącznik elastyczny wydechu.

1. Poczekaj, aż układ ostygnie, i sprawdź płaszcz tłumika, połączenia oraz wsporniki. Szukaj śladów sadzy, perforacji korozyjnych, odkształceń i miejsc styku z innymi elementami. Sprawdź gumowe wieszaki pod kątem pęknięć i stwardnienia.
2. W przypadku podejrzenia nieszczelności przeprowadź próbę dymową urządzeniem przeznaczonym do układów wydechowych, przestrzegając dopuszczalnego ciśnienia próbnego. Sprawdź połączenia i szwy; nie podawaj do układu sprężonego powietrza bez kontroli ciśnienia.
3. W przypadku spadku mocy zmierz przeciwciśnienie spalin odpowiednim manometrem lub przetwornikiem ciśnienia w przewidzianym punkcie pomiarowym. Zapisz wartość w milibarach przy określonych prędkościach obrotowych i obciążeniu, a następnie porównaj ją z danymi producenta. Sam pomiar na biegu jałowym nie wyklucza niedrożności.
4. W miarę możliwości zlokalizuj źródło oporu, mierząc ciśnienie przed podejrzanym elementem i za nim. Przed wymianą tłumika sprawdź również, czy łączniki elastyczne wydechu nie są zapadnięte, a rury wgniecione, oraz zmierz różnicę ciśnień na filtrze cząstek stałych.

Wymieniaj tłumiki wydechu z płaszczem przeżartym przez korozję, poluzowanymi elementami wewnętrznymi lub trwałymi odkształceniami. Miejscowa naprawa nie usuwa korozji wewnętrznej ani nie przywraca zmienionej charakterystyki tłumienia. Podczas demontażu podeprzyj ciężkie zespoły i sprawdź zgodnie z instrukcją montażu, czy taśmy mocujące, uszczelki i obejmy nadają się do ponownego użycia.

Zamontuj nowy zespół bez naprężeń, pozostaw miejsce na rozszerzalność cieplną i przywróć osłony termiczne do właściwego stanu. Dokręć mocowania zalecanym momentem. Nowy tłumik zamontowany na zużytych wieszakach może ponownie pęknąć. Po rozgrzaniu sprawdź, czy nie występują nieszczelności, rezonanse ani kontakt z sąsiednimi elementami. Braem może zapewnić wsparcie techniczne przy doborze na podstawie numeru podwozia, co pozwala wcześniej zweryfikować połączenia i wersję montażową.