Sonda poziomu płynu

Czujniki poziomu monitorują między innymi poziom paliwa, oleju silnikowego, płynu chłodzącego i AdBlue. Błędny sygnał powoduje nieprawidłowe komunikaty na desce rozdzielczej, utrudnia planowanie obsługi technicznej i, w zależności od układu, może prowadzić do ograniczenia mocy. W samochodach ciężarowych, autobusach i samochodach dostawczych MAN i Mercedes diagnostyka musi zatem pozwalać odróżnić rzeczywisty ubytek płynu od uszkodzenia elementu pomiarowego oraz usterek okablowania lub przetwarzania sygnału.

Czujniki poziomu monitorują poziom napełnienia lub, w przypadku pomiaru wysokości zawieszenia, położenie pojazdu. W zależności od wersji pojazdu mogą występować w następujących miejscach:

1. Zbiornik paliwa: mierzy poziom paliwa na potrzeby wskaźnika paliwa i ostrzeżenia o rezerwie.
2. Miska olejowa silnika: monitoruje ilość oleju na potrzeby wskazania poziomu lub ostrzeżenia o zbyt niskim poziomie oleju.
3. Zbiornik płynu chłodzącego: wykrywa zbyt niski poziom płynu chłodzącego i wysyła sygnał ostrzegawczy.
4. Zbiornik wyrównawczy chłodnicy: monitoruje poziom płynu chłodzącego w zbiorniku wyrównawczym i wysyła sygnał ostrzegawczy, gdy poziom jest zbyt niski.
5. Zbiornik AdBlue: monitoruje ilość AdBlue na potrzeby wskazania poziomu i komunikatów o konieczności uzupełnienia.
6. Zbiornik płynu do spryskiwaczy: sygnalizuje konieczność uzupełnienia płynu.
7. Zbiornik płynu hamulcowego w pojazdach z hamulcami hydraulicznymi: monitoruje minimalny poziom płynu i uruchamia ostrzeżenie, gdy poziom jest zbyt niski.
8. Zbiornik oleju układu wspomagania kierownicy: monitoruje poziom oleju w hydraulicznym układzie wspomagania kierownicy i wysyła sygnał ostrzegawczy, gdy poziom jest zbyt niski.
9. Zbiornik hydrauliczny, na przykład windy załadowczej lub instalacji zabudowy: monitoruje ilość płynu i przy zbyt niskim poziomie może uruchomić ostrzeżenie lub zabezpieczenie.
10. Podwozie z zawieszeniem pneumatycznym lub układem poziomowania: czujnik wysokości zawieszenia mierzy położenie osi względem ramy, aby układ regulacji mógł utrzymywać wymaganą wysokość zawieszenia.
11. Podwozie z automatyczną regulacją zasięgu reflektorów: czujnik wysokości mierzy zmiany położenia pojazdu, aby ustawienie reflektorów można było dostosować do obciążenia.

Czujniki poziomu paliwa często wykorzystują pływak ze ścieżką rezystancyjną lub łańcuch kontaktronów sterowanych magnetycznie. Monitorowanie płynu chłodzącego może odbywać się za pomocą sygnalizatora poziomu, natomiast czujniki poziomu oleju silnikowego, zależnie od wersji, wykorzystują termiczną lub pojemnościową zasadę pomiaru. Moduły zbiornika AdBlue mogą łączyć pomiar poziomu z pomiarem temperatury i innymi funkcjami. Dwustanowy sygnalizator minimalnego poziomu nie jest zamienny z czujnikiem mierzącym poziom napełnienia w sposób ciągły. Czujniki wysokości zawieszenia pneumatycznego stanowią ponadto odrębną grupę części: mierzą położenie zawieszenia, a nie poziom płynu.

Części należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie wystarczają. Należy dodatkowo sprawdzić numer części, wersję zbiornika lub miski olejowej, układ pinów złącza oraz ewentualne numery części zastępujących. W przypadku czujników poziomu oleju silnikowego, na przykład do silników MAN D26 lub Mercedes OM 471, znaczenie mają również wariant silnika i konfiguracja miski olejowej. W modelach MAN TGE i Mercedes Sprinter obowiązują inne warunki montażu niż w autobusie miejskim czy ciągniku siodłowym.

Decydującymi parametrami konstrukcyjnymi są długość zanurzeniowa, zakres ruchu pływaka, kołnierz montażowy, pasowanie uszczelnienia, charakterystyka rezystancji, napięcie zasilania i protokół sygnałowy. Również zakres temperatur, dopuszczalne ciśnienie robocze i odporność materiałów muszą odpowiadać zastosowaniu. Czujniki płynu chłodzącego muszą być przystosowane do pracy w układzie chłodzenia pod ciśnieniem; AdBlue wymaga tworzyw sztucznych, metali i uszczelnień odpornych chemicznie na jego działanie. Krzywa rezystancji i tolerancje pomiarowe zależą od wersji: należy korzystać wyłącznie z odpowiednich danych producenta.

Wskaźnik paliwa stale wskazujący pusty zbiornik może świadczyć o przerwie w obwodzie pomiarowym, ale także o zablokowanym pływaku. Zużyte ścieżki rezystancyjne powodują skokowe zmiany wskazań przy określonych poziomach paliwa. Krystalizacja AdBlue może zakłócać działanie modułów zbiornika, a osady z płynu chłodzącego mogą wpływać na wykrywanie poziomu. Wilgoć, skorodowane piny stykowe i przerwane przewody przy uchwytach zbiornika często powodują usterki zależne od drgań.

1. Najpierw sprawdź rzeczywisty poziom płynu, ustawiając pojazd na równej nawierzchni. W przypadku oleju silnikowego przestrzegaj wymaganej temperatury i czasu oczekiwania. Nie otwieraj gorącego układu chłodzenia znajdującego się pod ciśnieniem.
2. Odczytaj kody usterek i bieżące wartości pomiarowe z odpowiedniego ECU (Electronic Control Unit). Porównaj sygnał poziomu, temperaturę i wskazanie na desce rozdzielczej; sprawdź, czy filtrowanie sygnału lub wymagany warunek pomiaru nie opóźniają wskazania.
3. Zmierz multimetrem napięcie zasilania i spadek napięcia na połączeniu masowym przy działającym obwodzie. Sprawdź styki złączy i podczas pomiaru wykonaj próbę poruszania wiązką przewodów w wybranych miejscach.
4. Czujniki rezystancyjne mierz wyłącznie po odłączeniu i przy wyłączonym napięciu. Porównaj kilka położeń pływaka z wymaganą charakterystyką. W razie potrzeby sprawdź sygnały aktywne oscyloskopem; nigdy nie podłączaj napięcia zasilania do przypadkowych pinów sygnałowych.
5. W przypadku cyfrowych modułów zbiornika sprawdź również komunikację przez CAN (Controller Area Network). Sam brak komunikacji z modułem nie dowodzi uszkodzenia elementu pomiarowego poziomu.

Najpierw napraw uszkodzone okablowanie, wadliwe połączenia masowe lub nieszczelności. Przed demontażem oczyść obszar montażu i zapobiegaj przedostaniu się zanieczyszczeń do zbiornika lub miski olejowej. Zamontuj nowe uszczelnienie zgodne ze specyfikacją, przestrzegaj momentu dokręcania i kierunku montażu oraz sprawdź swobodę ruchu pływaka. Nieprawidłowa długość zanurzeniowa może powodować wiarygodne, lecz stale błędne wskazanie poziomu.

Po wymianie wykonaj ewentualne kodowanie, kalibrację zbiornika lub procedury adaptacji zgodnie z zaleceniami producenta. Sprawdź szczelność i porównaj odczytaną wartość ze znanym poziomem napełnienia. Przed wymianą całego zespołu sprawdź również, czy możliwa jest naprawa poszczególnych elementów zintegrowanych modułów zbiornika.