Podszewka

Tuleja cylindrowa sprężarki powietrza wraz z tłokiem sprężarki, pierścieniami tłokowymi i głowicą cylindrów tworzy część sprężającą, która dostarcza sprężone powietrze do pneumatycznego układu hamulcowego. W samochodach ciężarowych i autobusach MAN oraz Mercedes wyposażonych w instalację hamulcową pneumatyczną sprężarka jest zazwyczaj napędzana przez przekładnię zębatą w obudowie rozrządu. Tuleja cylindrowa musi zachowywać stabilny wymiar średnicy cylindra, odprowadzać ciepło oraz umożliwiać powstanie kontrolowanego filmu olejowego dla tłoka. Zużycie lub uszkodzenie tej powierzchni roboczej powoduje nie tylko zmniejszenie wydajności sprężarki, lecz może również prowadzić do zanieczyszczenia olejem zbiorników powietrza, zaworów regulacyjnych, osuszaczy powietrza i komponentów EBS (Electronic Braking System).

Tuleje cylindrowe sprężarek różnią się między innymi średnicą wewnętrzną, średnicą zewnętrzną, długością tulei, grubością ścianki, rozmieszczeniem otworów smarujących oraz wykonaniem pierścieni uszczelniających lub krawędzi ustalających. Prawidłowy dobór zależy również od wersji sprężarki – jednocalindrowej, dwucylindrowej, chłodzonej powietrzem lub cieczą chłodzącą. Tuleja, która wydaje się podobna pod względem geometrycznym, może różnić się klasą średnicy, pasowaniem montażowym lub kanałem przepływu płynu chłodzącego, przez co nie nadaje się do zastosowania.

W zastosowaniach MAN występują warianty sprężarek w pojazdach z między innymi rodzinami silników D08, D20, D26 i D38, na przykład w modelach TGL, TGM, TGS i TGX. Sprężarki powietrza Mercedes są stosowane między innymi w silnikach z serii OM 904, OM 906, OM 457, OM 471 i OM 473 w modelach Atego, Axor, Actros i Arocs. Również autobusy, takie jak MAN Lion’s City, Lion’s Coach, Mercedes Citaro i Tourismo, wykorzystują specyficzne konfiguracje sprężarek, które nie są automatycznie wymienne z zastosowaniami w samochodach ciężarowych.

Dlatego tuleję cylindrową należy zawsze zamawiać na podstawie numeru VIN pojazdu oraz, jeśli jest dostępna, tabliczki znamionowej lub numeru części sprężarki. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie są wystarczające. Dodatkowo należy sprawdzić nominalną średnicę cylindra, wymiar naprawczy tłoka, wysokości pierścieni oraz wykonanie uszczelki głowicy cylindrów i uszczelki podstawy.

Zużyta tuleja cylindrowa zazwyczaj wykazuje owalne zużycie, stożkowatość, pionowe rysy, wżery korozyjne lub wypolerowane strefy, w których zanikła krzyżowa struktura honowania. W rezultacie pierścienie sprężające nie zapewniają odpowiedniej szczelności, a sprężone powietrze przedostaje się do skrzyni korbowej. Typowe objawy to długi czas narastania ciśnienia powietrza, częste załączanie regulacji sprężarki, niewystarczające ciśnienie w układzie pod obciążeniem oraz olej w przewodzie tłocznym lub osuszaczu powietrza.

Najpierw należy wykluczyć przyczyny zewnętrzne: sprawdzić napęd, przewód tłoczny, zawór zwrotny, regulator ciśnienia oraz nieszczelności w obwodach powietrznych. Następnie zmierzyć czas narastania ciśnienia zgodnie ze specyfikacją pojazdu i sprawdzić odpowietrzenie skrzyni korbowej pod kątem nieprawidłowej pulsacji lub mgły olejowej. W zdemontowanej sprężarce średnicę cylindra mierzy się na kilku wysokościach i w dwóch wzajemnie prostopadłych kierunkach za pomocą trójpunktowego mikrometru wewnętrznego lub średnicówki czujnikowej. Należy porównać owalność i stożkowatość z wartościami maksymalnymi określonymi przez producenta sprężarki. Należy również zmierzyć średnicę tłoka mikrometrem zewnętrznym i określić luz między tłokiem a tuleją. Szczelinę na zamku nowych lub nadających się do ponownego użycia pierścieni tłokowych należy osobno sprawdzić w tulei za pomocą szczelinomierza.

Tuleję cylindrową należy wymienić w przypadku rys wyczuwalnych paznokciem, przekroczenia limitów zużycia, przebarwień termicznych lub niewystarczającego pasowania w korpusie sprężarki. Samo honowanie jest uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy średnica cylindra pozostaje w dopuszczalnym wymiarze naprawczym i producent to zaleca. W przypadku znacznego zużycia tulei lub tłoka należy zazwyczaj zamontować również odpowiednie pierścienie tłokowe oraz ocenić tłok sprężarki, łożyskowanie korbowodu, głowicę cylindrów, płytę zaworową i uszczelnienia pod kątem uszkodzeń.

Po naprawie sprężarki należy zawsze oczyścić przewód tłoczny prowadzący do osuszacza powietrza i sprawdzić wkład osuszacza pod kątem zanieczyszczenia olejem. Pozostałości oleju silnikowego mogą negatywnie wpływać na działanie zaworów pneumatycznych i uszczelnień. Należy stosować wyłącznie zalecany olej silnikowy, przestrzegać momentów dokręcania podczas montażu oraz sprawdzić, czy kanały płynu chłodzącego lub oleju smarowego są drożne. Prawidłowo dobrana tuleja cylindrowa oraz staranne pomiary ograniczają powtarzające się awarie sprężarki i nieplanowane przestoje.