Redukcja piasty

Zwolnica piastowa na napędzanej osi przedniej obniża prędkość obrotową między wałem napędowym a piastą koła, jednocześnie zwiększając dostępny moment napędowy na kole. System ten jest stosowany w ciężkich samochodach ciężarowych MAN i Mercedes z napędzanymi osiami przednimi, zwłaszcza w transporcie budowlanym, pracy w terenie, ciężkim transporcie dystrybucyjnym oraz w pojazdach ze stałym lub dołączanym napędem na cztery koła. W zależności od wersji osi może dotyczyć pojazdów MAN typu F2000, M2000, TGA, TGS, TGX i TG3 lub pojazdów Mercedes typu SK, Axor, Actros i Arocs. Zwolnicę piastową, koła planetarne, koła słoneczne, koła pierścieniowe, obudowy piast i uszczelnienia należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia. Porównanie wizualne lub dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie jest wystarczający.

Reduktor zazwyczaj składa się z przekładni planetarnej umieszczonej w piaście koła lub przy niej. Wał napędowy z mechanizmu różnicowego osi przedniej przenosi moment obrotowy przez przegub homokinetyczny i półoś na koło słoneczne. Koło słoneczne napędza kilka kół planetarnych, które obracają się w nośniku planetarnym i zazębiają się z wewnętrznie uzębionym kołem pierścieniowym. Nośnik planetarny lub piasta przenosi zredukowany moment obrotowy na koło. Dzięki redukcji w piaście obciążenie mechanizmu różnicowego, półosi i wału napędowego pozostaje ograniczone przy wysokich momentach obrotowych na kołach.

Kompatybilność zależy nie tylko od typu pojazdu, lecz także od kodu osi przedniej, przełożenia redukcyjnego, wersji hamulców, wersji piasty koła, uzębienia półosi oraz konstrukcji zwrotnicy i przegubu homokinetycznego. Również elementy przeznaczone na lewą i prawą stronę nie zawsze są zamienne. Moduł uzębienia, liczba zębów, jakość hartowania boków zębów oraz pasowanie osi planetarnych w nośniku planetarnym muszą być dokładnie zgodne. Nieprawidłowe przełożenie redukcyjne powoduje naprężenia w układzie napędowym, szczególnie przy włączonym napędzie na cztery koła, i może prowadzić do przegrzania lub pęknięcia zębów.

Uszkodzoną zwolnicę piastową można często rozpoznać po grzechoczącym, stukającym lub trącym hałasie w okolicy jednego przedniego koła, zwłaszcza pod obciążeniem lub podczas przechodzenia z przyspieszania na hamowanie silnikiem. Wyciek oleju przy uszczelniaczu piasty, cząstki metalu w oleju przekładniowym, nadmierna temperatura piasty oraz wyczuwalny luz na kole są ważnymi sygnałami ostrzegawczymi. Przy poważnych uszkodzeniach mogą wystąpić oderwane boki zębów, zatarte koła planetarne lub pęknięty nośnik planetarny.

Najpierw sprawdź poziom oleju i stan zalecanego oleju osiowego. W razie wątpliwości wykonaj badanie oleju: cząstki ferromagnetyczne często wskazują na zużycie kół zębatych, osi planetarnych lub łożysk tocznych; cząstki o brązowym kolorze mogą pochodzić z łożysk ślizgowych lub koszyków łożyskowych. Następnie porównaj temperaturę obu zwolnic piastowych po identycznej jeździe za pomocą termometru na podczerwień. Wyraźnie wyższa temperatura po jednej stronie wskazuje na tarcie wewnętrzne, niewystarczające smarowanie lub zbyt ciasne pasowanie łożyska.

Po bezpiecznym podniesieniu pojazdu sprawdź promieniowy i osiowy luz koła za pomocą czujnika zegarowego. Należy przy tym rozróżnić luz w łożyskach kół, sworzniach zwrotnicy i wewnętrznych kołach zębatych reduktora. Poproś drugiego mechanika o lekkie obrócenie układu napędowego i zmierz kąt obrotu, zanim koło zacznie się poruszać. Zbyt duży luz może wskazywać na zużyte uzębienie, wybite sworznie osi planetarnych lub uszkodzone połączenia wielowypustowe półosi. Sprawdź również przegub homokinetyczny pod kątem luzu; uszkodzony przegub może przenosić obciążenia udarowe bezpośrednio na zwolnicę piastową.

Przy ograniczonych uszkodzeniach zwolnice piastowe można regenerować, stosując nowe łożyska toczne, uszczelniacze, sworznie osi planetarnych oraz odpowiednie elementy przekładni. Koła zębate należy zawsze wymieniać jako komplet, gdy boki zębów są wytarte, przebarwione lub wykruszone. Nie należy łączyć używanych kół planetarnych z nowym kołem słonecznym lub pierścieniowym: różnice w zazębieniu i wzorze zużycia znacznie skracają żywotność. Sprawdź obudowę piasty pod kątem pęknięć, owalnych gniazd łożyskowych i uszkodzonych powierzchni uszczelniających.

Stosuj wyłącznie zalecany olej przekładniowy i właściwą ilość napełnienia. Zbyt wysoki poziom powoduje nagrzewanie i wycieki, natomiast zbyt niski poziom przerywa film smarny na bokach zębów i łożyskach. Ustaw osiowy luz łożysk i napięcie wstępne zgodnie ze specyfikacją osi, używając czujnika zegarowego i zalecanych momentów dokręcania. Dla szybkiej i technicznie prawidłowej naprawy niezbędna jest identyfikacja części na podstawie numeru podwozia i numeru osi przedniej; pozwala to uniknąć nieprawidłowych przełożeń redukcyjnych oraz niedopasowanych elementów piasty.