Sonda lambda

Sondy lambda mierzą zawartość tlenu w spalinach. ECU (Electronic Control Unit), czyli elektroniczna jednostka sterująca, wykorzystuje ten sygnał, zależnie od wersji silnika, do regulacji składu mieszanki, monitorowania dopływu powietrza i sterowania układem EGR (Exhaust Gas Recirculation), czyli recyrkulacji spalin. W silnikach Diesla pomiar zawartości tlenu wspomaga również kontrolę warunków spalania i oczyszczania spalin. Nieprawidłowy sygnał może powodować usterki układu kontroli emisji, zwiększone zużycie paliwa lub zakłócenia warunków regeneracji. Sonda lambda nie jest jednak czujnikiem tlenków azotu: oba podzespoły pełnią różne funkcje pomiarowe i nie są wzajemnie zamienne.

Sondy lambda należy zawsze dobierać na podstawie numeru podwozia pojazdu. Porównanie wizualne ani dobór wyłącznie według nazwy modelu nigdy nie wystarczą. Należy dodatkowo sprawdzić oryginalny numer części, normę emisji spalin, wariant silnika i miejsce montażu. W przypadku MAN TGS i TGX z silnikami D26 lub Mercedes Actros z OM 471 trzeba najpierw ustalić, jaka technologia czujników jest rzeczywiście stosowana w danej wersji. Również w autobusach i samochodach dostawczych, takich jak Mercedes Citaro i Sprinter czy MAN TGE, zastosowanie zależy od układu napędowego i roku produkcji.

Weryfikacja ta dotyczy także modeli samochodów ciężarowych, takich jak MAN TGL i TGM oraz Mercedes Atego, Arocs i Econic. Wśród autobusów i autokarów są to między innymi MAN Lion's City, Lion's Intercity i Lion's Coach, Mercedes Tourismo i Intouro oraz Neoplan Tourliner, Cityliner i Skyliner. Wśród samochodów dostawczych dodatkowymi przykładami modeli są Mercedes Vito i Citan. Także w przypadku tych pojazdów należy sprawdzić na podstawie numeru podwozia, czy sonda lambda jest zamontowana i jaka wersja jest odpowiednia.

Podgrzewane sondy wąskopasmowe z dwutlenkiem cyrkonu rozróżniają przede wszystkim mieszankę bogatą i ubogą w pobliżu wartości lambda 1. Szerokopasmowe sondy lambda wykorzystują ogniwo pomiarowe i ogniwo pompujące tlen, aby zapewnić większy zakres pomiarowy; ma to znaczenie w silnikach Diesla pracujących z nadmiarem powietrza. Ceramiczny element pomiarowy, zintegrowana grzałka i odporna na wysoką temperaturę metalowa osłona tworzą razem skalibrowany układ pomiarowy.

Należy porównać rozmiar i skok gwintu, gniazdo uszczelniające, głębokość osadzenia, długość przewodu oraz kodowanie złącza. Gwint M18 × 1,5 występuje często, ale nie jest uniwersalny. Również moc grzałki, charakterystyka regulacji, dopuszczalna temperatura spalin i zależność wskazań od ciśnienia muszą odpowiadać danemu zastosowaniu. Samo napięcie instalacji pokładowej pojazdu nie przesądza o zgodności elektrycznej czujnika.

Starzenie termiczne wydłuża czas reakcji. Zużywanie oleju silnikowego lub płynu chłodzącego przez silnik oraz produkty zawierające silikon mogą zanieczyścić element ceramiczny. Inne typowe problemy to przerwy w obwodach grzałki, skorodowane złącza i uszkodzenia przewodów w pobliżu gorących elementów układu wydechowego. Nieszczelność układu wydechowego przed punktem pomiarowym może powodować zasysanie powietrza z zewnątrz i błędnie zawyżony odczyt zawartości tlenu.

1. Odczytaj kody usterek i zapisane warunki pracy. Sprawdź, czy usterka dotyczy sygnału pomiarowego, grzałki czy wiarygodności odczytów; kod usterki nie dowodzi uszkodzenia sondy.
2. Sprawdź przebieg przewodów, styki złączy i połączenia układu wydechowego. Szukaj nieszczelności za pomocą próby dymowej na ostudzonym układzie, przy ciśnieniu próbnym dopuszczonym przez producenta.
3. Zmierz napięcie zasilania i spadek napięcia w obwodzie masy pod obciążeniem, zgodnie ze schematem elektrycznym. Rezystancję grzałki mierz wyłącznie przy wyłączonym napięciu, odłączonym czujniku i w wymaganej temperaturze. Porównaj wyniki z wartościami granicznymi dla danego pojazdu.
4. Przy rozgrzanym silniku rejestruj zawartość tlenu lub wartość lambda, stan grzałki, masę powietrza i wysterowanie EGR podczas zalecanych zmian prędkości obrotowej i obciążenia. Oceń czas reakcji i odchylenia od fabrycznych wartości referencyjnych.
5. Do kontroli sygnału elektrycznego używaj zalecanego adaptera pomiarowego i procedury pomiaru oscyloskopem. Nie oceniaj sond szerokopasmowych według kryteriów napięciowych dla sond wąskopasmowych i nigdy nie podawaj napięcia akumulatora bezpośrednio na ogniwa pomiarowe ani pompujące.

Najpierw usuń nieszczelności układu wydechowego, przyczyny zużywania płynów przez silnik lub problemy z przewodami. Poczekaj, aż układ wydechowy ostygnie, i użyj odpowiedniej nasadki do sond lambda. Sprawdź tuleję gwintowaną i gniazdo uszczelniające; uszkodzenia mogą powodować nieszczelność lub nieprawidłowe położenie montażowe. Nie czyść elementu pomiarowego rozpuszczalnikami ani szczotką drucianą.

Zamontuj sondę, dokręcając ją zalecanym momentem. Jeśli gwint jest fabrycznie pokryty środkiem montażowym, nie nakładaj dodatkowej pasty; w przeciwnym razie stosuj wyłącznie dopuszczony produkt i zachowaj czystość końcówki czujnika. Poprowadź przewód bez naprężeń, z dala od stref wysokiej temperatury i ruchomych części. W razie potrzeby wykonaj inicjalizację zgodnie z zaleceniami producenta, a po jeździe próbnej ponownie sprawdź wartości pomiarowe i status usterek.