As

Een as binnen een cardanasconstructie is het roterende dragende element dat koppel overdraagt tussen de aan elkaar gekoppelde aggregaten van de aandrijflijn. In MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens verbindt de cardanas niet alleen de versnellingsbak met het differentieel in de aangedreven as, maar – afhankelijk van de voertuigconfiguratie – ook een tussenbak, verdeelbak, PTO-aandrijving, tandemasaandrijving of voorasaandrijving. De cardanas moet het motorkoppel onder wisselende hoeken, voertuigbewegingen en belastingen betrouwbaar overbrengen zonder torsietrillingen, onbalans of overmatige speling.

Cardanasassen bestaan doorgaans uit een massieve of holle stalen buis met gelaste jukken, flensverbindingen of schuifstukken. Holle uitvoeringen combineren een hoge torsiestijfheid met een laag roterend gewicht; dit beperkt traagheidskrachten en kritische resonanties bij hoge toerentallen. De buisdiameter, wanddikte, lengte, balanskwaliteit, flenssteek en splineprofielen zijn bepalend voor de toegelaten werkdruk en het overdraagbare koppel.

Bij voertuigen met lange wielbasis, tandemassen of meerdere aangedreven assen worden vaak tweedelige of driedelige cardanassen toegepast, eventueel met tussenlager. Zo verbindt een eerste cardanas de uitgang van de versnellingsbak met een tussenbak, terwijl volgende cardanassen de verdeelbak met het differentieel van de eerste achteras en vervolgens met de tweede achteras koppelen. Bij 4x4-, 6x6- of 8x8-configuraties kan een afzonderlijke cardanas ook de verdeelbak met de aangedreven vooras verbinden. Een PTO kan bovendien via een afzonderlijke cardanas een hydraulische pomp, compressor of andere hulpaggregaten aandrijven.

Cardanasassen moeten steeds aan de hand van het chassisnummer worden bepaald. Daarbij moeten onder meer de transmissie-uitvoering, as-overbrenging, wielbasis, flenstype, lengte in ingeschoven toestand en eventuele tussenlageropstelling gecontroleerd worden.

Typische defectbeelden zijn trillingen bij accelereren, dreunende geluiden bij een bepaald toerental, slaan bij lastwisselingen en metaalachtig tikken bij wegrijden. Een vervormde cardanas veroorzaakt vaak snelheidafhankelijke vibraties, terwijl speling in de schuifverbinding of kruiskoppelingen eerder als klappen bij gas geven en afremmen op de motor merkbaar is. Roestvorming op de schuifvertanding, beschadigde balanceergewichten en ingedeukte buizen leiden eveneens tot onbalans.

Controleer eerst of de flenzen correct gecentreerd zijn en of bevestigingsbouten met het voorgeschreven aanhaalmoment vastzitten. Meet vervolgens de radiale slingering van de cardanasbuis met een meetklok; meet op meerdere punten terwijl de as langzaam wordt rondgedraaid. Vergelijk de gemeten uitslag met de voertuigspecificaties. Controleer ook de axiale schuifweg van de splines: een vastgelopen schuifstuk kan bij in- en uitveren axiale krachten naar versnellingsbak, tussenlager of differentieel overbrengen.

Beoordeel kruiskoppelingen op voelbare radiale speling, stroef draaien en verkleuring door oververhitting. Bij een tweedelige uitvoering moet het tussenlager-rubber niet gescheurd, ingezakt of van de metalen draagring losgekomen zijn. Controleer na demontage de uitlijning van de yokes; foutieve fasepositie veroorzaakt ongelijkmatige hoeksnelheden en torsietrillingen.

Vervang een gebarsten, ingedeukte of zichtbaar kromme as altijd volledig; richten is bij een gebalanceerd roterend onderdeel geen betrouwbare reparatie. Vervang ook beschadigde flenzen, versleten schuifstukken en kruiskoppelingen met putvorming in de naaldlagerschalen. Na iedere herstelling moet de cardanas uitgebalanceerd worden. Monteer de cardanas in de gemarkeerde stand, respecteer de oorspronkelijke fasepositie en reinig alle pasvlakken voordat de flensverbindingen worden vastgezet. 

Na montage is een proefrit onder belasting noodzakelijk. Blijft een trilling aanwezig, controleer dan ook motor- en transmissiesteunen, de uitlijning van versnellingsbak en differentieel, alsmede lagering in de tussenbak of aangedreven achteras. Met technische ondersteuning en een ruime beschikbaarheid van aandrijfonderdelen helpt Braem stilstand bij dergelijke herstellingen beperkt te houden.