Spatbord

Spatborden schermen de wielzones af tegen opspattend water, modder, steenslag en wielwater. Voor MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens beschermen zij niet alleen andere weggebruikers, maar ook remcomponenten, luchtbalgen, kabelbomen, sensoren en chassisbekabeling. Een correct gemonteerd spatbord beperkt vervuiling van remschijven, remzadels en EBS (Electronic Braking System)-sensoren. Bij voertuigen in distributie-, bouw- of internationaal transport is een intacte wielafscherming essentieel voor veiligheid, wettelijke conformiteit en een betrouwbare inzetbaarheid.

Spatborden verschillen sterk volgens asconfiguratie, bandenmaat, wielbasis, cabine-uitvoering en toepassing. Voor MAN F90, F2000, TGL, TGM, TGA, TGS, TGX en TG3 bestaan er afzonderlijke voorasspatborden. Ook MAN TGE-bestelwagens en Lion’s City-, Lion’s Coach- en Neoplan-bussen gebruiken voertuigspecifieke wielafschermingen. Bij Mercedes gaat het onder meer om uitvoeringen voor Atego, Axor, Actros, Arocs, Econic, Sprinter, Vito, Citaro en Tourismo.

Afhankelijk van de uitvoering betreft het vaste cabine-spatborden, kunststof wielkastschalen, spatbordschalen boven voorassen, delen met geïntegreerde spatlapsteunen of afzonderlijke spatbordverlengingen. Kunststof varianten bestaan vaak uit slagvast PP (polypropyleen), PE (polyethyleen) of glasvezelversterkt composiet. Metalen uitvoeringen zijn doorgaans verzinkt staal of aluminium. De vorm, radius en vrije ruimte rond de band moeten exact overeenkomen: onvoldoende bandvrijheid kan bij volledige invering, stuuruitslag of gebruik van sneeuwkettingen tot aanlopen leiden.

Onderdelen moeten altijd bepaald worden aan de hand van het chassisnummer van het voertuig. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit, omdat identieke voertuigseries verschillende spatbordbreedtes, bevestigingspunten en asbelastingen kunnen hebben.

De meest voorkomende schade ontstaat door contact met werfmateriaal, banden of obstakels tijdens manoeuvres. Typische foutbeelden zijn haarscheuren rond montageogen, uitgescheurde bevestigingsgaten, vervormde spatbordbeugels, ontbrekende clips, loshangende wielkastbekleding en afgesleten spatlapsteunen. Bij kunststof delen kunnen UV-veroudering en lage temperaturen het materiaal bros maken. Stalen beugels en bevestigingsrails corroderen vooral waar de coating door steenslag is beschadigd.

Controleer eerst op zichtbare scheuren, scherpe randen en contactsporen op de bandwang. Meet vervolgens links en rechts de vrije ruimte tussen band en spatbord bij rechtuitstand en maximale stuuruitslag. Controleer bij luchtgeveerde vrachtwagens en bussen eveneens bij volledig geheven en gedaalde rijhoogte. Beoordeel de beugels op torsie en meet de afstand tot het loopvlak op meerdere punten; een afwijking wijst vaak op een verbogen steun in plaats van enkel een beschadigd spatbord. Inspecteer daarnaast kabelbomen, ABS (Anti-lock Braking System)-sensorleidingen, luchtleidingen en remcomponenten op steenslag of schuurcontact.

Vervang een spatbord wanneer scheuren doorlopen vanuit bevestigingspunten, wanneer het materiaal blijvend vervormd is of wanneer de wielafdekking niet langer voldoende is. Herstel van een klein kunststof oppervlak is alleen verantwoord als de structurele bevestigingszones, materiaalstijfheid en oorspronkelijke contour behouden blijven. Een gelaste of geplamuurde scheur rond een montagepunt scheurt door trillingen meestal opnieuw uit.

Monteer nieuwe spatborden altijd met passende beugels, verstevigingsplaten, clips en corrosiebestendige bevestigingsmaterialen. Gebruik de voorgeschreven aanhaalmomenten: te hoge voorspanning vervormt kunststof montageogen, terwijl onvoldoende klemkracht loswerken veroorzaakt. Vernieuw beschadigde rubberen afstandsbussen om spanningsscheuren en resonantie te vermijden. Een correcte pasvorm en eventueel levering in voertuigkleur helpen hersteltijd en stilstand van het voertuig te beperken.