Gewrichtslager en rubberblok

Gewrichtslagers, silentblokken en rubberblokken vangen bewegingen en krachten op in onder meer reactiearmen, stabilisatorstangen, veerophangingen en chassisverbindingen. Een gewrichtslager laat hoekverdraaiing toe via een sferische glijpassing; een rubberblok dempt trillingen doordat een elastomeer onder belasting vervormt. Beide kunnen op dezelfde voertuigpositie voorkomen, maar zijn niet onderling uitwisselbaar: de toegestane verdraaiing, radiale en axiale belasting en stijfheid moeten bij de constructie passen.

Bij een MAN TGL, TGM, TGS of TGX, een Mercedes Atego, Arocs of Actros, en bij bussen zoals de Lion’s City, Lion’s Coach, Citaro, Tourismo en Neoplan Cityliner, Tourliner en Skyliner verschillen deze onderdelen per asconfiguratie, ophanging en toegelaten aslast. Ook binnen één serie kunnen verschillende chassis- en asuitvoeringen voorkomen; dat geldt ook voor bestelwagens zoals de MAN TGE en Mercedes Sprinter en Vito. Bepaal onderdelen daarom altijd aan de hand van het chassisnummer en controleer vervolgens de inbouwpositie en onderdeelnummers. Een visuele vergelijking of selectie op uitsluitend de modelnaam volstaat nooit.

1. Gewrichtslager voor reactiearmen: laat de arm hoekverdraaiing opnemen terwijl deze de as geleidt.

2. Gewrichtslager voor stabilisatorverbindingen: laat beweging tussen de stabilisator en de ophanging toe.

3. Gewrichtslager voor veerophangingen: neemt hoekverdraaiing op bij de betreffende veerverbinding.

4. Gewrichtslager voor trillingsopvang: een uitvoering met elastomeer dempt trillingen terwijl de verbinding hoekverdraaiing toelaat.

5. Gewrichtslager tegen galvanische corrosie: een uitvoering met elektrisch isolerende tussenlaag beperkt het risico op galvanische corrosie tussen verschillende metalen.

1. Silentblok voor reactiearmen: dempt trillingen in de verbinding tussen reactiearm en as of chassis.

2. Silentblok voor stabilisatorverbindingen: dempt trillingen en beperkt beweging in de bevestiging van de stabilisator.

3. Silentblok voor veerophangingen: vangt beweging en trillingen op bij de bevestiging van de veer.

4. Silentblok voor trillingsopvang: dempt trillingen doordat het elastomeer tussen de verbonden delen vervormt.

5. Silentblok tegen galvanische corrosie: de isolerende rubberlaag beperkt rechtstreeks contact tussen verschillende metalen en daarmee het risico op galvanische corrosie.

1. Rubberblok voor asafslagen: vangt contact op wanneer de ophanging haar bewegingsgrens bereikt.

2. Rubberblok voor chassisverbindingen: dempt trillingen tussen verbonden chassisdelen.

3. Rubberblok voor stabilisatorlagering: ondersteunt de stabilisator en dempt trillingen bij de bevestiging.

4. Rubberblok voor trillingsopvang: dempt trillingen tussen de delen waartussen het is geplaatst.

5. Rubberblok tegen galvanische corrosie: scheidt verschillende metalen van elkaar en beperkt zo het risico op galvanische corrosie.

Typische klachten zijn kloppen bij lastwisselingen, een onrustige asgeleiding, scheefstand of ongelijkmatige bandenslijtage. Bij rubberblokken wijzen scheuren, losgekomen rubber-metaalverbindingen, vervorming en contact tussen binnen- en buitenbus op slijtage. Gewrichtslagers kunnen speling, corrosie, een beschadigde afdichting of een stroef bewegende kogel vertonen. Houd rekening met een ander pijnpunt: vergelijkbare geluiden kunnen ook afkomstig zijn van veerpennen, bevestigingsbouten of stabilisatorverbindingen. Vervang dus niet op geluid alleen.

Begin met een visuele inspectie op een veilig ondersteund voertuig. Controleer vervolgens de betreffende verbinding eerst in rust en daarna bij ontlasting van de as, omdat voorspanning speling kan maskeren. Belast het onderdeel gecontroleerd met een montagehefboom en meet de verplaatsing tussen binnenbus en bevestigingspunt met een meetklok; vergelijk de uitkomst met de voertuigspecificatie en met de tegenoverliggende zijde. Controleer boutgaten op ovaliteit en bevestigingen op sporen van beweging. Demonteer een verdacht gewrichtslager zo nodig om de bewegingsweerstand, loopvlakken en afdichting afzonderlijk te beoordelen.

Controleer vóór montage de boring, buiten- en binnendiameter, inbouwbreedte en eventuele excentrische uitvoering. De perspassing van een rubberblok moet overeenkomen met de voorschriften voor het huis; gebruik een passende persdoorn die uitsluitend op de bedoelde metalen ring drukt. Let op de voorgeschreven stand van uitsparingen of merktekens: die bepaalt de stijfheid in de belastingsrichting. Bij gewrichtslagers zijn materiaal van het glijvlak en smeerconcept bepalend. Een onderhoudsvrije uitvoering met glijlaag mag niet automatisch als smeerbaar lager worden behandeld.

Reinig de zitting en vervang beschadigde bevestigingsdelen. Draai rubbergebonden verbindingen pas definitief vast op de voorgeschreven rijhoogte, zodat het elastomeer in normale stand niet permanent is voorgespannen. Gebruik de voorgeschreven aanhaalmethode en controleer na montage de vrije beweging, bevestiging en zo nodig de asuitlijning. Zo voorkom je dat een correct gekozen onderdeel door montagefouten voortijdig opnieuw uitvalt.