Roetfilter (DPF)

Een DPF (Diesel Particulate Filter) houdt vaste roetdeeltjes tegen in het uitlaatsysteem. Een verzadigd of beschadigd roetfilter veroorzaakt verhoogde uitlaattegendruk, regeneratiestoringen of onvoldoende deeltjesfiltratie. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens vraagt een duurzame herstelling daarom meer dan filtervervanging: controleer ook de motorverbranding, sensormetingen en bedrijfsomstandigheden.

Bepaal onderdelen altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit. Controleer bovendien motorvariant, emissieklasse, onderdeelnummer en uitvoering van de uitlaatnabehandeling. Binnen bijvoorbeeld MAN TGX met D26-motoren en Mercedes Actros met OM 471-motoren bestaan verschillende filtermodules. Ook bij Lion's City, Citaro, TGE en Sprinter bepalen bouwjaar en emissie-uitvoering welke configuratie aanwezig is.

Veel roetfilters gebruiken een keramisch wandstroomsubstraat met afwisselend afgesloten kanalen. Uitlaatgassen stromen door poreuze kanaalwanden, terwijl roet achterblijft. Cordieriet en siliciumcarbide zijn gebruikelijke substraatmaterialen; hun thermische eigenschappen verschillen. Filtervolume, porositeit, wanddikte en katalytische coating bepalen mede de drukval en regeneratie-eigenschappen. Er bestaan afzonderlijk vervangbare filterelementen en geïntegreerde nabehandelingsmodules.

Controleer aansluitdiameters, flenspassing, afdichtingszittingen, montagepositie en sensorpoorten. De toegestane uitlaattegendruk en differentiaaldruk zijn afhankelijk van uitlaatgasdebiet en temperatuur: gebruik voertuigspecifieke meetcondities en grenswaarden, geen universele druklimiet.

Veel korte ritten, stationair draaien en onderbroken regeneraties veroorzaken roetophoping. Motorolieverbruik en additieven uit smeerolie leveren daarnaast niet-brandbare as. Regeneratie verwijdert roet, maar geen as. Terugkerende waarschuwingen, vermogensbegrenzing en stijgend brandstofverbruik kunnen ook ontstaan door defecte drukverschilsensoren, verstopte meetleidingen of onjuiste uitlaatgastemperaturen. Een gescheurd Filter kan juist een lage drukval vertonen ondanks onvoldoende filtratie.

1. Lees het motormanagement uit. Noteer foutcodes, storingsomstandigheden, berekende roet- en asbelasting, regeneratiehistoriek en redenen voor regeneratieblokkering. Vergelijk berekende belasting met gemeten waarden.
2. Controleer drukmetingen. Inspecteer drukmeetleidingen op scheuren, condensaat, verstopping en verwisselde aansluitingen. Bij stilstaande motor hoort het drukverschil ongeveer nul te zijn, binnen fabriekstolerantie. Vergelijk het sensorsignaal met een gekalibreerde differentiaaldrukmeter bij voorgeschreven toerental en belasting.
3. Beoordeel temperatuurgegevens. Vergelijk sensoren bij koude motor met de omgevingstemperatuur en registreer hun verloop tijdens opwarming. Actieve regeneratie vraagt doorgaans circa 550–650 °C bij het filter; de exacte regeling verschilt per systeem. Controleer bij onvoldoende temperatuur ook de oxidatiekatalysator en regeneratiebrandstofdosering, indien aanwezig.
4. Zoek de oorzaak van overmatige roetvorming. Controleer injectoren volgens de motordiagnoseprocedure, laadluchtlekkages, turbodrukregeling en uitlaatgasrecirculatie. Inspecteer bij verhoogd motorolieverbruik ook de turbolader en motorconditie. Bevestig vermoedelijke filterschade met inspectie en, waar voorgeschreven, een deeltjesaantalmeting.

Voer een geforceerde regeneratie uitsluitend uit binnen de fabrikantvoorwaarden en toegestane roetbelasting. Bij overbelading kan de temperatuur ongecontroleerd oplopen en het substraat smelten. Gebruik een geschikte, brandveilige werkplek met voorzieningen voor hete uitlaatgassen; houd brandbare materialen op afstand.

Laat een asbeladen maar intact filter professioneel reinigen volgens een geschikte, goedgekeurde procedure, met controle van doorstroming en integriteit vóór en na behandeling. Vervang elementen met scheuren, smeltschade of niet-verwijderbare verontreiniging. Demonteer pas na afkoeling en voorkom verspreiding van roet- en asstof.

Monteer met voorgeschreven afdichtingen, aanhaalmomenten en spanningsvrije aansluitingen. Voer alleen de voorgeschreven aanleerprocedures en belastingresets uit na de betreffende werkzaamheden. Controleer vervolgens lekdichtheid, drukval onder belasting en regeneratiewerking. Gebruik motorolie met de juiste fabrikantgoedkeuring en beperk structureel onderbroken regeneraties om herhaalde stilstand te voorkomen.

Braem beschikt over de benodigde apparatuur om een DPF extern, dus na demontage uit het voertuig, te regenereren of te reinigen. Wanneer een roetfilter zwaar verstopt zit met onbrandbare as die na talloze regeneraties in het voertuig achterblijft, kan het voertuig het filter niet meer zelfstandig schoonbranden. Het filter moet dan gedemonteerd en buiten het voertuig behandeld worden. Daarbij worden twee methoden onderscheiden: thermische regeneratie (bakken) voor het resterende roet en hydrodynamische reiniging (wassen) voor het verwijderen van de achtergebleven as.

Voor deze behandeling beschikt Braem over een DPF-reinigingsmachine met hydrodynamische spoelapparatuur en een thermische DPF-oven, aangevuld met ondersteunende apparatuur:

1. Hydrodynamische / "Flash" spoelmachine. In een gesloten wascabine wordt met pulserende kracht een mengsel van warm water, perslucht en speciale additieven door het filter gepompt. Deze wave-surge of air-explosion technologie spoelt de achtergebleven asresten uit de microscopische kanalen.
2. Thermische DPF-oven. De oven verhit het filter gecontroleerd tot hoge temperaturen, zodat hardnekkig resterend roet oxideert en verbrandt. Achtergebleven as moet vervolgens uit het filter worden verwijderd.
3. DPF-droogtrommel / droogfunctie. Na het nat spoelen wordt het filter met een hoog-temperatuur-droogfunctie volledig gedroogd voordat het opnieuw gemonteerd wordt. Zo wordt voorkomen dat nieuw roet door achtergebleven vocht direct vastklontert.
4. Tegendruk-testapparaat. Vóór en na de reiniging wordt een luchtdruktest uitgevoerd. De gemeten luchtweerstand in mbar maakt de herstelde doorstroming meetbaar en laat vergelijking met de doorstroomcapaciteit van een nieuw filter toe.
5. Specifieke DPF-adapters en flenzen. Universele en merk-specifieke adapters zorgen voor een luchtdichte aansluiting van verschillende uitlaatpijpen en flenzen op de reinigingsmachine.
6. Precieze Soot Scale (roet-weegschaal). Het filter wordt vóór en na het proces gewogen. Het gewichtsverschil in grammen toont hoeveel as en roet tijdens de behandeling is verwijderd.

Dankzij deze apparatuur kan Braem gedemonteerde roetfilters behandelen, het reinigingsresultaat controleren en DPF in ruil verkopen.