Lagering

Lagering in een aangedreven achteras omvat meer dan alleen wiellagers. Afhankelijk van de asconstructie gaat het om kegellagers en rollagers in de wielnaven, pignonlagers rond de ingaande as, differentieellagers van het differentieelhuis en, bij naafreductie, lagers voor zonnewielen, planeetdragers en planetaire tandwielstelsels. Deze lageringen houden draaiende componenten axiaal en radiaal op positie, nemen voertuiggewicht en aandrijfkrachten op en waarborgen de juiste tandwielingreep tussen pignon en kroonwiel. Ze komen voor in MAN TGL, TGM, TGA, TGS, TGX en TG3, maar ook in Mercedes Atego, Axor, Actros, Arocs, Econic en oudere SK- of F2000-voertuigen. Ook bussen zoals MAN Lion’s City, Mercedes Citaro en Neoplan touringcars kunnen asspecifieke lageringen gebruiken.

De juiste Lagering wordt bepaald door de ascode, overbrengingsverhouding, naafuitvoering, remconfiguratie en maximale aslast. Bij aangedreven assen met conventionele wielnaven worden doorgaans oliegesmeerde conische rollagers toegepast. Deze combineren een hoge radiale draagkracht met opname van axiale krachten tijdens bochtenwerk. Achterassen met planetaire naafreductie hebben bijkomende lageringen in de reductiekast, waar tandwielkrachten en thermische belasting aanzienlijk kunnen oplopen.

In het differentieel zorgen voorgespannen kegellagers voor een stabiele positie van het kroonwiel. De pignon wordt meestal gedragen door twee lagers met een vooraf bepaalde voorspanning, vaak geregeld via afstandsringen, shims of een vervormbare vulbus. Een verkeerde lagerhoogte, voorspanning of tandflankspeling veroorzaakt tandwielgeluid, verhoogde contactdruk en versnelde schade aan het conische koppel. Bij motorvoertuigen met MAN D08-, D20-, D26- of D38-motoren en Mercedes OM 936-, OM 470-, OM 471- of OM 473-motoren is de aandrijfbelasting sterk afhankelijk van het motorkoppel, de achterasreductie en de inzet in distributie-, langeafstand- of bouwverkeer.

Onderdelen moeten altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig worden bepaald. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit, omdat identieke voertuigseries verschillende asfabrikanten, naafmaten, lagerbreedtes, keerringen en overbrengingsverhoudingen kunnen hebben.

Een brommend of zingend geluid dat toeneemt met de voertuigsnelheid wijst vaak op versleten wiellagers of beschadigde pignonlagers. Verandert het geluid duidelijk bij gas geven en gas lossen, dan moet vooral de pignonlagering, de tandflankspeling en de conditie van kroonwiel en pignon worden gecontroleerd. Een dof gebonk in bochten, ongelijkmatige bandenslijtage of voelbare speling aan de wielnaaf kan wijzen op onvoldoende voorgespannen naaflagers, ingelopen loopbanen of een beschadigde naafzitting.

Controleer eerst het oliepeil en de conditie van de achterasolie. Metaaldeeltjes, glinsterende slijtagedeeltjes of een verbrande geur wijzen op schade aan rollagers of tandwielen. Meet vervolgens de radiale en axiale speling aan de wielnaaf met een meetklok, terwijl de naaf volgens voorschrift wordt belast. Controleer de temperatuur van beide naafzones na een proefrit met een infraroodthermometer; een duidelijk temperatuurverschil tussen links en rechts duidt op verhoogde wrijving. Bij verdenking van differentieelschade controleert u de tandflankspeling met een meetklok op het kroonwiel en beoordeelt u het contactbeeld met tandwielkleurstof.

Vervang lageringen altijd samen met bijhorende loopringen wanneer er putvorming, verkleuring door oververhitting, schilfering of voelbare ruwheid aanwezig is. Hergebruik van een ingelopen loopring met een nieuw rollager verkort de levensduur aanzienlijk. Reinig het lagerhuis grondig, controleer de passing op ovale slijtage en meet de naaf- of huiszitting na. Een te losse passing veroorzaakt kruipen van de buitenring; een te strakke passing kan de interne lagerspeling onaanvaardbaar verminderen.

Monteer nieuwe kegellagers met de voorgeschreven achterasolie of montagevet waar de fabrikant dit voorschrijft, vernieuw keerringen en stel de lager voorspanning nauwkeurig af. Bij pignon- en differentieellagers moeten pignondiepte, voorspanning en kroonwielspeling volgens de asspecificatie worden ingesteld. Een volledige lagerrevisie is technisch verantwoord wanneer ashuis, tandwielen en naafzittingen herbruikbaar zijn. Bij tandbreuk, zwaar ingelopen zittingen of blauwverkleuring door olieverlies is revisie van de volledige achteras of vervanging van de betreffende asmodule vaak de betrouwbaarste oplossing.