Digitale Tacho

Digitale tachografen registreren rij- en rusttijden, snelheid en afgelegde afstand. Bij registratieproblemen moet de werkplaats onderscheid maken tussen voedingsstoringen, defecte bewegingssensoren, communicatieproblemen en interne apparaatfouten. Een onnodig vervangen registratie-eenheid verhoogt de kosten, terwijl een onopgeloste kabelstoring opnieuw uitval veroorzaakt. Voor MAN, Mercedes en Neoplan vrachtwagens, bussen en bestelwagens zijn daarom zowel de technische uitvoering als de toepasselijke tachograafverplichtingen bepalend.

Bepaal onderdelen altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit. Controleer daarnaast het onderdeelnummer, de typegoedkeuring, softwareversie, bestaande installatie en vereiste tachograafgeneratie. Een conventionele digitale tachograaf van de eerste generatie is niet zonder meer uitwisselbaar met een slimme tachograaf van de tweede generatie, versie 1 of 2. Slimme uitvoeringen gebruiken onder meer GNSS (Global Navigation Satellite System) voor positiebepaling en DSRC (Dedicated Short-Range Communications) voor communicatie met controleapparatuur.

Bij recentere voertuigen ligt de nadruk op de slimme tachograaf van de tweede generatie. De verschillende generaties en onderliggende versies zijn als volgt ingedeeld; de invoeringsdata hebben betrekking op nieuwe voertuigen met tachograafplicht binnen de EU.

• Eerste generatie: conventionele digitale tachograaf.
  • Versie 1 (G1V1: eerste generatie, versie 1): ingevoerd vanaf 1 mei 2006, met digitale registratie van rij- en rusttijden op de bestuurderskaart en in het apparaatgeheugen.
  • Versie 2 (G1V2: eerste generatie, versie 2): ingevoerd vanaf 1 oktober 2011, met onder meer een aangepaste berekening van rijtijd per kalender minuut.
  • Versie 3 (G1V3: eerste generatie, versie 3): ingevoerd vanaf 1 oktober 2012, met aangescherpte beveiliging en controle van bewegingsinformatie via een onafhankelijke tweede bron.
• Tweede generatie: slimme tachograaf.
  • Versie 1 (G2V1: tweede generatie, versie 1): ingevoerd vanaf 15 juni 2019, met GNSS-positieregistratie bij het begin en einde van de dagelijkse werkperiode en na elke drie uur opgebouwde rijtijd, plus DSRC voor controles op afstand.
  • Versie 2 (G2V2: tweede generatie, versie 2): ingevoerd vanaf 21 augustus 2023, met onder meer automatische registratie van grensovergangen en positieregistratie bij ingevoerde laad- en loshandelingen.

Fabrikantspecifieke uitvoeringen en softwareversies vallen binnen deze indeling, maar zijn geen afzonderlijke wettelijke tachograafgeneraties. Controleer bij vervanging altijd de daadwerkelijk gemonteerde uitvoering: een voertuig kan inmiddels zijn omgebouwd naar een nieuwere generatie of versie.

Controleer de nominale voedingsspanning van 12 of 24 volt, stekkerbezetting, compatibele bewegingssensoren, antenneaansluitingen en communicatie via CAN (Controller Area Network). De tachograaf ontvangt beveiligde bewegingsinformatie van een bijpassende sensor aan de transmissie; onderlinge koppeling en generatiecompatibiliteit zijn essentieel.

Bij cabinegebonden montage verschillen inbouwruimte, bevestigingen en kabelrouting per uitvoering. Verifieer bijvoorbeeld de installatie in MAN TGX-cabines XL, XLX en XXL, MAN TG3 TGX-cabines GN, GM en GX, of Mercedes Actros Lang StreamSpace en Lang GigaSpace. Voor MAN TGE en Mercedes Sprinter gelden eigen dashboard- en voedingsconfiguraties. Bij bussen zoals MAN Lion’s Coach, Mercedes Tourismo en Neoplan Tourliner moet ook de inrichting van de bestuurderswerkplek worden gecontroleerd.

Veelvoorkomende klachten zijn spontane herstarts, kaartleesfouten, ontbrekende snelheidsregistratie, sensorconflicten en onleesbare afdrukken. Mogelijke oorzaken zijn overgangsweerstand in voedingscontacten, kabelbreuken bij de transmissie, vervuilde kaartlezers of slijtage van printermechanismen. Terugkerende satellietpositiefouten vragen bij slimme tachografen ook controle van antennes en bekabeling.

1. Lees eerst foutcodes, gebeurtenisgegevens en installatie-informatie uit met geschikte diagnoseapparatuur. Noteer wanneer de klacht optreedt: tijdens starten, rijden, kaartinvoer of afdrukken.
2. Meet met een multimeter de permanente voeding, eventuele geschakelde voeding en massaspanningsval rechtstreeks aan de aansluitingen, volgens het voertuigschema. Gebruik een oscilloscoop of min/max-registratie om korte spanningsdalingen tijdens starten vast te leggen. Vergelijk met de fabrikantgrenzen.
3. Controleer connectorvergrendelingen, contactcorrosie, trekontlasting en kabelschade. Meet continuïteit uitsluitend spanningsloos, met betrokken elektronica losgekoppeld volgens de werkplaatsprocedure.
4. Vergelijk sensorgegevens en voertuigsnelheid via diagnoseapparatuur. Controleer communicatieleidingen met een oscilloscoop volgens het aansluitschema; een aanwezig signaal bewijst nog geen geldige beveiligde sensorkoppeling.
5. Test kaartlezers en printer volgens de fabrikantprocedure. Gebruik goedgekeurd thermisch papier: een verkeerde rol of invoerrichting kan blanco afdrukken veroorzaken zonder elektronisch defect.

Laat vervanging, activering, sensorkoppeling, kalibratie en verzegeling uitvoeren door een erkende tachograafwerkplaats. Stel beschikbare wettelijke registratiegegevens vóór demontage veilig volgens de geldende procedure. Een vervangtoestel is niet automatisch gebruiksklaar, ook wanneer stekkers en behuizing passen.

Bij kalibratie zijn de apparaatconstante k, de voertuigkarakteristieke coëfficiënt w en de effectieve bandomtrek l bepalend. De eerste twee worden uitgedrukt in impulsen per kilometer, de laatste in millimeters. Laat bandmaat, bandenspanning en meetomstandigheden controleren volgens de voorgeschreven methode en toleranties. Herstel voedingsproblemen en beschadigde kabelrouting vóór ingebruikname; zo voorkomt u dat dezelfde storing na vervanging terugkeert.