Spatbord

Achterspatborden beperken de verspreiding van water, modder, steenslag en los materiaal vanaf de aangedreven en meelopende achterassen. Ze beschermen niet alleen het verkeer achter het voertuig, maar ook remleidingen, luchtbalgen, EBS-sensoren (Electronic Braking System), wielremmen, chassisbekabeling en onderbouwcomponenten. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens en bestelwagens moet een spatbord daarom voldoende dekking bieden over de bandbreedte en wielomtrek, zonder contact te maken met de band bij volledige invering of asarticulatie. Bepaal elk spatbord, inclusief steunen, bevestigingsbeugels en spatlappen, altijd aan de hand van het chassisnummer. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

Spatborden verschillen volgens asconfiguratie, bandenmaat, chassisopbouw, wielbasis, luchtvering, dubbelluchtmontage en de positie van brandstoftanks, accukasten of opbouwsteunen. Een spatbord voor een MAN TGL, TGM, TGS, TGX of TG3 heeft bijvoorbeeld andere radiusmaten, bevestigingspunten en uitsparingen dan een uitvoering voor een Mercedes Atego, Axor, Actros, Arocs of Econic. Ook bij MAN TGE en Mercedes Sprinter, Vito en Vario bepalen carrosserievariant, achterwielaandrijving en laadbak- of gesloten bestelwagenopbouw de correcte wielafscherming.

Bij achterassen zijn spatborden vaak gemonteerd op steunen of geïntegreerd in zijpanelen of wielkastmodules. Daar zijn vormvastheid, aansluiting op plaatwerk en vrije ruimte voor luchtvering doorslaggevend. Gangbare materialen zijn slagvast polypropyleen (PP), polyethyleen (PE), glasvezelversterkte kunststof (GRP) en, voor zware werf- of kippertoepassingen, staal of aluminium. Kunststofvarianten zijn corrosiebestendig en flexibel; metalen spatborden bieden hogere lokale stijfheid, maar vragen een intacte coating tegen corrosie.

Er bestaan spatborden uit één stuk en spatborden die opgebouwd zijn uit drie stukken: een stuk voor het wiel, een stuk na het wiel en een bovengedeelte. Het bovengedeelte wordt in het Nederlands ook wel bovendek genoemd. Wanneer een driedelig spatbord op de achterste as gemonteerd is, dient het stuk na het wiel veelal als steun voor achterlichten en nummerplaten. Bij een vrachtwagen met tandemassen bestaat er ook een spatbord uit één stuk dat over beide assen wordt gemonteerd.

Typische schade ontstaat door achteruitrijden tegen laadkades, contact met banden bij overbelasting, steenslag, vastgereden vuil en schade aan steunen door terreinwerk. Controleer eerst of het spatbord scheuren vertoont rond boutgaten, spanbandhouders, beugels en overgangsradii. Witte spanningsstrepen in zwarte kunststof wijzen vaak op materiaalvermoeiing, ook wanneer het paneel nog niet volledig is gescheurd. Bij metalen uitvoeringen moeten roestvorming, loslatende lak, verbogen randprofielen en haarscheuren nabij lasverbindingen worden beoordeeld.

Plaats het voertuig op een vlakke ondergrond en inspecteer de band-spatbordafstand links en rechts. Meet bij beladen toestand of met de luchtvering in rijhoogte de vrije ruimte op meerdere punten. Controleer vervolgens bij maximale invering of het spatbord de band, loopvlakrand, dubbelluchtband of sneeuwkettingzone niet kan raken. Een ongelijkmatige afstand kan wijzen op een kromme spatbordsteun, verschoven chassisbeugel, versleten luchtbalgen of een beschadigde asgeleiding. Controleer tevens het aanhaalmoment en de passing van bevestigingsbouten; te strak aangetrokken bouten zonder afstandsringen veroorzaken spanningsscheuren in kunststofdelen.

Vervang spatborden wanneer scheuren doorlopen tot aan de bevestigingszones, wanneer de oorspronkelijke vorm niet meer hersteld kan worden of wanneer bandcontact zichtbaar is. Lassen of verlijmen van sterk vervormde kunststofdelen is bij intensief gebruik vaak slechts tijdelijk betrouwbaar, vooral op voertuigen die rijden met hoge aslasten, wisselende belading of veel terreinverkeer. Vervang dan ook beschadigde beugels, trillingsdempers, montageclips en spatlappen gelijktijdig; een nieuw paneel op een kromme steun zal opnieuw scheuren.

Reinig vóór montage de chassisbevestigingen en behandel corrosie op stalen dragers. Monteer uitsluitend bevestigingsmaterialen met de voorgeschreven diameter, sterkteklasse en sluitringen om puntbelasting te vermijden. Een correcte pasvorm beperkt trillingen en voorkomt dat vuil zich ophoopt rond achterassen en remcomponenten. Braem kan hierbij ondersteunen met onderdelen die op chassisnummer worden gecontroleerd en, waar nodig, met passende koetswerkcomponenten voor een efficiënte herstelling.