Turbo en dichtingen

Turbochargers en bijhorende dichtingen zijn bepalend voor het vermogen, koppelverloop en brandstofverbruik van dieselmotoren in MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens. De uitlaatgasturbo benut de energie van de uitlaatgassen om via een turbine- en compressorwiel de inlaatlucht onder druk te zetten. Daardoor stijgt de vullingsgraad: per arbeidsslag komt meer zuurstofmassa in de cilinders terecht dan bij atmosferische aanzuiging. Een correcte vuldruk en luchtdichte inlaat zijn essentieel voor een volledige verbranding, een stabiele uitlaatgastemperatuur en de juiste werking van EGR- en emissiesystemen.

MAN D08-, D20-, D26- en D38-motoren en Mercedes OM 904-, OM 906-, OM 926-, OM 934-, OM 936-, OM 470-, OM 471- en OM 473-motoren gebruiken uiteenlopende turbo-opstellingen. Afhankelijk van motorvariant en emissienorm gaat het om vaste geometrie-turbochargers, variabele-turbinegeometrie-turbochargers (VTG), wastegate-uitvoeringen of meertraps turbosystemen. De aansturing kan pneumatisch, via een elektrische stelmotor of door een elektronisch regelventiel gebeuren. Turbines, compressorhuizen, actuatoren en aansluitflenzen zijn niet onderling uitwisselbaar, zelfs niet wanneer de motorfamilie of voertuigserie overeenkomt.

Bij een turbovervanging moeten ook de dichtingen correct geselecteerd worden: uitlaatcollectorpakkingen, turbo-aanvoer- en retourleidingdichtingen voor motorolie, V-bandklemmen, O-ringen, pakringen en afdichtingen van laadluchtleidingen. Materialen variëren van meerlaagse stalen pakkingen en hittebestendig grafiet tot aluminium- of koperen afdichtringen. Ze moeten bestand zijn tegen hoge uitlaatgastemperaturen, drukpulsen en de passing van de specifieke flensverbinding. Onderdelen moeten altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig bepaald worden; visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

Vermogensverlies, traag oppakken, zwarte rook, foutcodes voor laadluchtdruk en een verhoogd brandstofverbruik wijzen vaak op een te lage vullingsgraad. De oorzaak ligt niet altijd in de turbocharger zelf. Gescheurde laadluchtslangen, lekkende intercoolers, poreuze O-ringen of een vervormde pakking tussen uitlaatcollector en turbinehuis veroorzaken drukverlies vóór of na de compressor. Een lek aan de uitlaatzijde kan bovendien de turbine minder aandrijven, waardoor de gewenste vuldruk pas te laat of helemaal niet wordt bereikt.

Blauwe rook, een oplopend motorolieverbruik, motorolie in de drukleidingen of een gierend geluid kunnen duiden op versleten glijlagers, beschadigde asafdichtingen of een aangelopen turbineas. Speling moet worden beoordeeld met de luchtinlaat verwijderd: beperkte radiale beweging kan bij een oliefilmgelagerde as normaal zijn, maar zodra er sprake is van aanloopschade tussen het compressorwiel en het compressorhuis, voldoet de turbo niet meer aan de gevraagde eisen en moet hij vervangen worden door een nieuwe. Axiale speling is doorgaans kritischer en vereist vergelijking met de fabrieksspecificatie. Beschadigde schoepen wijzen vaak op een defect luchtfilter, aangezogen vreemde delen of losgeraakte delen uit het inlaattraject.

Lees eerst storingen en live-data uit: vergelijk de gevraagde met de werkelijke laaddruk, controleer de stand van de VTG-actuator en beoordeel de werking van vacuümleidingen, drukomvormers of elektrische stelmotoren. Voer vervolgens een druktest uit op het volledige laadluchtcircuit. Pers het systeem gecontroleerd af volgens de voertuigspecificatie en lokaliseer lekkages met een drukmeter, rooktest of lekzoekspray. Controleer eveneens de uitlaatcollector, flensvlakken en bevestigingsbouten op roetsporen; die verraden lekkende uitlaatgasverbindingen.

Los bij turboschade altijd de oorzaak op én vervang niet alleen de turbocharger. Reinig of vervang de olieaanvoerleiding wanneer vervuiling, verkoking of vernauwing aanwezig is, controleer de vrije afvoer naar het oliecarter en ververs motorolie en oliefilter volgens voorschrift. Vul de turbo vóór de eerste start met schone motorolie, start zonder direct te belasten en controleer nadien op olie-, uitlaatgas- en laadluchtlekken. Braem kan hierbij technisch ondersteunen bij de chassisnummergestuurde identificatie en de beoordeling van turbochargers en afdichtingssets.