Nokkenas en nokkenaslagers

Nokkenassen en nokkenaslagers bepalen de exacte kleptiming van de inlaat- en uitlaatkleppen en zijn daardoor cruciaal voor vulling, verbranding, emissiewaarden en motorvermogen. In MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens verschillen nokkenasconfiguraties sterk per motorfamilie, cilinderkop en emissienorm. De correcte nokkenas, lagerkap, glijlagerbus, tuimelaarcontactvlak en aandrijving moeten daarom altijd aan de hand van het chassisnummer worden bepaald. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit, ook niet wanneer de motorinhoud of het aantal cilinders overeenkomt.

MAN-motoren zoals D08, D15, D20, D26, D28 en D38 gebruiken motorafhankelijke oplossingen met verschillen in nokprofielen, lagerdiameters, axiale borging, tandwielaandrijving en cilinderkopconstructie. Ook bij Mercedes zijn er belangrijke variaties tussen OM 364, OM 366, OM 402, OM 421, OM 422, OM 441, OM 442, OM 457, OM 460, OM 501, OM 502, OM 503, OM 904, OM 906, OM 926, OM 934, OM 936, OM 470, OM 471 en OM 473.

Afhankelijk van de motorserie werkt de klepbediening met één bovenliggende nokkenas of met twee bovenliggende nokkenassen. Motoren met één nokkenas sturen de kleppen doorgaans via kleptuimelaars, rolhefbomen of stoterstangen aan; uitvoeringen met twee nokkenassen verdelen de bediening over afzonderlijke inlaat- en uitlaatnokkenassen. Daardoor zijn nokkenassen uit een vergelijkbare motorfamilie niet onderling uitwisselbaar. Ook een gewijzigde nokhoogte, basisdiameter, nokhoek of positie van de krukassensor- of nokkenassensortrigger kan aanleiding geven tot foutcodes, slechte verbranding of mechanische klepschade.

Nokkenaslagers zijn meestal glijlagers die door gefilterde motorolie via boringen in de cilinderkop worden gesmeerd. De lagerkappen zijn lijngeboord met de cilinderkop en mogen niet onderling worden verwisseld. Controleer daarom steeds de markering, montagepositie en voorgeschreven aanhaalmomenten. Een verkeerde lagerkap of foutieve boutvolgorde veroorzaakt spanningen, onvoldoende lagerspeling en mogelijk vastlopen van de nokkenas.

Veelvoorkomende defectbeelden zijn ingelopen nokken, putvorming op de nokloopvlakken, blauwverkleuring door smeertekort, groeven in de lagerjournalen, uitgeslagen lagerzittingen en beschadigde tandwielen of aandrijftandwielen. In de praktijk uit dit zich in tikkende klepbediening, onregelmatig stationair draaien, vermogensverlies, verhoogd brandstofverbruik, rookvorming, foutcodes voor nokkenas-krukassynchronisatie of metaaldeeltjes in motorolie en oliefilter.

Start de diagnose met controle van het oliepeil, de voorgeschreven viscositeitsklasse van de motorolie en de conditie van oliefilter en oliekoeler. Meet vervolgens de oliedruk met een gekalibreerde manometer op koude én bedrijfstemperatuur. Te lage druk kan wijzen op een defecte oliepomp, vervuilde oliekanalen, lekkende lagerplaatsen of overmatige speling van glijlagers. Demonteer het kleppendeksel en controleer de nokken met een meetklok op noklift; vergelijk de gemeten lift tussen cilinders. Meet lagerjournalen met een micrometer en bepaal de oliespeling met plastigage of een inwendige meetklok volgens fabriekstolerantie.

Een beschadigde nokkenas mag niet zonder meer worden vervangen. Spoel eerst het smeercircuit, inspecteer olieaanzuigzeef, oliepomp, regelventielen, oliekoeler en oliekanaalboringen in de cilinderkop. Vervang bij aantoonbare slijtage steeds de betrokken nokkenas, bijhorende nokkenaslagers of lagerkappen indien beschikbaar, en controleer ook kleptuimelaars, rolvolgers, hydraulische klepstoters, klepveren en klepsteelgeleiders. Een nieuwe nokkenas op versleten contactdelen leidt snel opnieuw tot beschadigde nokprofielen.

Bij twijfel over herbruikbaarheid van de cilinderkop of bij afwijkende lagerzittingen is revisie met nauwkeurige lijnboring of vervanging van de cilinderkop vaak de veiligste oplossing. Braem kan ondersteunen bij de chassisnummergestuurde identificatie en biedt, afhankelijk van de toepassing, nieuwe, occasie- en gereviseerde motoronderdelen om stilstand van vrachtwagens, bussen en bestelwagens te beperken.