Stuurstang

Stuurstangen dragen bij stuurhuizen met pitmanarm de stuurkracht over naar de stuurarm op de fusee. De kogelgewrichten laten daarbij de noodzakelijke hoekverdraaiing tijdens sturen en inveren toe. Speling, vervorming of vastlopende stuurkogels verstoren deze krachtsoverdracht en veroorzaken onnauwkeurig stuurgedrag. Onderscheid de langsgerichte stuurstang van de spoorstang: die laatste verbindt doorgaans de wielen van dezelfde gestuurde as en bepaalt mede de spoorinstelling.

Bij voertuigconfiguraties 8x4 en 8x8 zijn naast de stuurstang die de pitmanarm met de fusee verbindt ook andere stuurstangen aanwezig. Deze zorgen onder meer voor de krachtsoverdracht naar een tweede sturende vooras. Hiervoor worden stuurstangen gebruikt die bijvoorbeeld de pitmanarm met een sleeptuimelaar verbinden en de sleeptuimelaar met de fusee van de tweede vooras. De sleeptuimelaars worden onder meer bevestigd en gelagerd op een veersteun met geïntegreerde as voor de sleeptuimelaar.

Bepaal stuurstangen altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit. Binnen bijvoorbeeld MAN TGS en TGX of Mercedes Actros en Arocs verschillen stuurstangen volgens voorastype, asbelasting, stuurhuisuitvoering en chassisconfiguratie. Ook bij MAN Lion’s City en Mercedes Citaro moet de stuurkinematica van de specifieke uitvoering worden gecontroleerd. Dit geldt eveneens voor Neoplan Tourliner, Cityliner en Skyliner.

Bij vrachtwagens, bussen en bestelwagens komen verschillende stuurconcepten voor. MAN TGE en Mercedes Sprinter hebben doorgaans tandheugelbesturing met axiale gewrichten en spoorstangen; deze zijn niet uitwisselbaar met langsstuurstangen voor zware chassis. Controleer daarom eerst welke verbinding daadwerkelijk defect is.

Relevante uitvoeringen zijn rechte of gebogen stangen, vaste of verstelbare lengtes en constructies met vervangbare of geïntegreerde kogelgewrichten. Vergelijk de hart-op-hartlengte, buisdiameter, wanddikte, geometrische offset, conusmaten en schroefdraaddiameter, inclusief spoed en draairichting. Stalen buislichamen en gesmede stalen aansluitdelen moeten bestand zijn tegen wisselende trek-, druk- en buigbelasting. De conische passing, gewrichtsuitslag en montagerichting zijn veiligheidskritisch. Hydraulische werkdruk is geen selectieparameter voor de mechanische stang zelf.

Typische klachten zijn een dode slag rond de rechtuitstand, kloppen op oneffenheden en voortdurend moeten bijsturen. Gescheurde stofhoezen laten water en vuil binnendringen, waarna corrosie en slijtage van kogelpen en kogelzitting ontstaan. Een droog of vastlopend gewricht kan juist zwaar sturen veroorzaken zonder duidelijke speling. Ongelijke bandenslijtage vraagt ook controle van spoorstangen, wiellagers en asgeleiding.

1. Zet het voertuig veilig vast op een inspectieplaats. Controleer bij de voorgeschreven rijhoogte en asbelasting de stofhoezen, borgingen, klemverbindingen en het stanglichaam op beschadiging, corrosie en aanloopsporen.
2. Laat een tweede monteur kleine stuurbewegingen rond de middenstand uitvoeren volgens de werkplaatsprocedure. Observeer achtereenvolgens pitmanarm, stuurkogels en fuseearm. Houd handen buiten knelzones en lokaliseer waar beweging vertraagd wordt doorgegeven.
3. Meet bij verdachte gewrichten de relatieve axiale en radiale verplaatsing met een meetklok tussen gewrichtshuis en aansluitende stuurarm. Gebruik de voorgeschreven belastingsrichting en vergelijk met de fabrikantgrenzen; één universele spelingstolerantie bestaat niet.
4. Controleer bij zwaar sturen de gewrichtsbeweeglijkheid zo nodig na loskoppeling volgens voorschrift. Beoordeel daarnaast stuurhuis en stuurbekrachtiging voordat de stang als oorzaak wordt aangewezen.

Vervang verbogen, gescheurde of ernstig gecorrodeerde stuurstangen; richten, verwarmen of lassen is geen verantwoorde reparatie. Vervang losse stuurkogels uitsluitend wanneer de constructie en fabrikant dit toelaten. Gebruik een geschikte kogelgewrichttrekker en controleer de conische opname op beschadiging. Monteer met voorgeschreven aanhaalmomenten, nieuwe borgmiddelen waar vereist en de juiste minimale schroefdraadinschroeflengte.

Een overgenomen oude stanglengte is slechts een uitgangsinstelling. Centreer het stuurhuis, stel de rechtuitstand volgens voorschrift af en controleer wieluitlijning, stuuruitslagen en vrije ruimte gedurende stuur- en veerbewegingen. Corrigeer een scheef stuurwiel niet willekeurig via de spoorstang. Braem kan technisch ondersteunen bij de selectie van de passende uitvoering op chassisnummer.