Wielnaaf

Een wielnaaf op de achteras vormt de dragende en, bij aangedreven assen, koppeloverbrengende verbinding tussen de steekas en het wiel. De naaf draagt niet alleen het voertuiggewicht en de wisselende lading, maar neemt ook radiale krachten, axiale krachten in bochten en remkrachten op. Bij MAN TGL, TGM, TGA, TGS, TGX en TG3, Mercedes Atego, Axor, Actros, Arocs en Econic, maar ook bij bussen zoals MAN Lion’s City, Mercedes Citaro en Neoplan touringcars, verschilt de uitvoering volgens astype, remsysteem, naafreductie en wielbevestiging. Ook bij bestelwagens zoals MAN TGE en Mercedes Sprinter bestaan uiteenlopende naafconfiguraties. Een wielnaaf moet daarom altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig worden bepaald. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

Achteraswielnaven bestaan onder meer als conventionele aangedreven naven, vrijlopende naven voor niet-aangedreven assen en naven waarop een planetaire naafreductiepot is gemonteerd. Bij een conventionele aangedreven achteras brengt de steekas het differentieelkoppel rechtstreeks naar de naaf over. Bij naven voor assen met planetaire naafreductie, vaak toegepast bij zwaar transport, bouwtoepassingen en bepaalde busassen, grijpt het zonnewiel van de steekas in op planetaire tandwielen en een ringwiel die in een naafreductiepot zijn gemonteerd. Die reductie verlaagt de belasting op differentieel en steekassen, maar stelt hoge eisen aan tandwielspeling, smering en afdichting.

De naaf draait doorgaans op twee conische rollagers of op een vooraf ingesteld lagerpakket. Deze lagers werken in oliegesmeerde omstandigheden met transmissieolie uit de achteras of met een afzonderlijke olievoorraad in de naafreductie. De correcte lagerpassing op astap en naafboring, de voorgeschreven voorspanning en de positie van afstandsringen of stelmoeren zijn bepalend. Een te lage voorspanning veroorzaakt kantelspeling en onregelmatige loopvlakken; een te hoge voorspanning verhoogt de lagertemperatuur en kan tot vreten van de rollen en loopbanen leiden. Controleer eveneens de steekcirkel, het aantal wielbouten, de centrering van remtrommels of remschijven en de aansluiting voor ABS-sensorringen.

Een brommend of gierend geluid dat toeneemt met de rijsnelheid, warme naafdeksels, metaaldeeltjes in de achterasolie en oliesporen aan de binnenzijde van de velg wijzen vaak op problemen met de wiellagers, naafkeerringen of de naaf zelf. Bij naven voor assen met planetaire reductie kunnen ratelende geluiden onder trekkende of afremmende belasting ook duiden op beschadigde planetaire tandwielen, een ingeslagen ringwiel of overmatige tandflankspeling.

Laat het wiel vrij draaien en controleer eerst de axiale en radiale speling met een meetklok op de velgrand of naafflens. Vergelijk de gemeten waarde met de fabrieksspecificatie van de betrokken as. Draai het wiel vervolgens met de hand rond en voel op weerstand, schokkerige loop of aanlopende remcomponenten. Meet na een proefrit de temperatuur van beide naafzones met een infraroodthermometer; een duidelijk temperatuurverschil tussen links en rechts vraagt verder onderzoek. Controleer het oliepeil en beoordeel de transmissieolie op verbrande geur, verkleuring en ferromagnetische slijtagedeeltjes. Inspecteer ten slotte de keerringloopvlakken, wielboutgaten, flensvlak en ABS-tandkrans op groefvorming, scheuren of vervorming.

Vervang een wielnaaf wanneer de lagerzittingen zijn uitgelopen, de naafflens gescheurd is of wielboutgaten ovaal zijn geworden. Bij lagerdefecten moeten beide rollagers, loopringen, keerringen en – indien voorgeschreven – afstandsringen als technisch passend pakket worden vernieuwd. Reinig het naafhuis volledig, verwijder oude afdichtingsresten en controleer de astap op verkleuring, putcorrosie en maatverlies. Monteer lagers met geschikt montagegereedschap op de juiste ring; kracht via de rollen veroorzaakt onmiddellijk schade.

Vul na montage de voorgeschreven transmissieolie, stel de lager voorspanning volgens fabrieksspecificatie af en borg stelmoeren of borgringen correct. Controleer na een korte proefrit opnieuw op lekkage, naafspeling en temperatuur. Een correcte identificatie op chassisnummer, gecombineerd met technische ondersteuning en brede beschikbaarheid van onderdelen, beperkt onnodige stilstand van vrachtwagens, bussen en bestelwagens.