Analoge Tacho

Analoge tachografen registreren snelheid, afgelegde afstand en chauffeursactiviteiten op papieren registratieschijven. Bij oudere MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens kunnen storingen in de voeding, signaaloverdracht of schrijfmechaniek onvolledige registraties veroorzaken. Een afwijkende snelheidsaanwijzing betekent echter niet automatisch dat de tachograaf defect is: ook de versnellingsbakaandrijving, impulsgever, bandenmaat en kalibratie beïnvloeden het meetresultaat.

Bepaal onderdelen altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig, aangevuld met het typeplaatje, goedkeuringsnummer en de bestaande tachograafconfiguratie. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit. Analoge systemen komen onder meer voor bij oudere MAN F2000, Mercedes SK, Atego en Sprinter, afhankelijk van bouwjaar en uitvoering. Bij cabinegebonden montage moeten ook dashboarduitsparing, bevestiging en kabelruimte overeenkomen.

Onderscheid mechanisch aangedreven tachografen met een aandrijfkabel van elektronisch aangestuurde analoge uitvoeringen met een impulsgever. Daarnaast bestaan ronde instrumenten en rechthoekige inschuifmodellen, met verschillende voorzieningen voor één of twee chauffeurs. Controleer de nominale voedingsspanning van 12 of 24 volt, connectorbezetting, snelheidsbereik, schijfgoedkeuring en signaaluitgangen. De toestelconstante k, uitgedrukt in omwentelingen of impulsen per kilometer, moet volgens de voorgeschreven afstelling aansluiten op de voertuigkarakteristiek w. Ook de effectieve bandomtrek is hierbij bepalend. Een passende behuizing garandeert dus geen correcte registratie.

De ronde tachograaf, ook het snelheidsmeter-model genoemd, is de klassieke en meest bekende vorm. Dit apparaat diende tegelijk als snelheidsmeter en klok op het dashboard. De voorkant kon als een klepje openklappen, waarna de ronde papieren tachograafschijf achter de wijzerplaat werd geplaatst.

De rechthoekige analoge tachograaf in radio- of DIN-formaat kwam voor in modernere dashboards in de jaren '90 en vroege jaren '00, vóór de komst van de digitale tachograaf in 2006. Fabrikanten wilden de snelheidsmeter loskoppelen van de tachograaf. Deze uitvoering had de vorm en afmetingen van een traditionele autoradio en zat vaak boven de voorruit of in de middenconsole. In plaats van een klapdeur gebruikte het apparaat een automatische uitschuiflade, vergelijkbaar met die van een cd-speler, waarin de ronde papieren schijf werd gelegd. De snelheid werd digitaal doorgegeven aan een aparte snelheidsmeter in het dashboard.

Ook bij een rechthoekige behuizing waren de papieren tachograafschijven altijd rond. De schijf draaide als een klok met één omwenteling per 24 uur. Mechanische schrijfstiften bewogen daarbij van binnen naar buiten en krasten de snelheid, afgelegde afstand en rij- en rusttijden op de schijf.

Een springende snelheidsnaald wijst mogelijk op een stroeve aandrijfkabel, versleten aandrijfverbinding of onderbroken impulsreeks. Ontbrekende schrijflijnen ontstaan onder andere door beschadigde schrijfstiften, verkeerd geplaatste registratieschijven of een defect transportmechanisme. Een stilstaande klok vraagt controle van de permanente voeding voordat het uurwerk wordt afgekeurd. Oxidatie in stekkers en onvoldoende contactdruk veroorzaken vaak trillingsafhankelijke uitval.

1. Leg de klacht vast: vergelijk snelheidsaanwijzing, afstandsteller, klokloop en schrijflijnen. Controleer of de juiste, onbeschadigde registratieschijf correct geplaatst is en de sluiting volledig vergrendelt.
2. Meet de voeding: controleer met een multimeter permanente voeding, geschakelde voeding indien aanwezig en massa rechtstreeks aan de aangesloten tachograaf. Meet onder belasting de spanningsval over voedings- en massaleidingen en toets deze aan de fabrieksgegevens.
3. Controleer de signaalweg: inspecteer kabelbomen op schuurplekken en connectoren op corrosie. Meet bij elektronische uitvoeringen met een oscilloscoop de pulsvorm, amplitude en frequentie bij bekende draaisnelheid, volgens het juiste aansluitschema.
4. Onderzoek mechanische aandrijvingen: controleer, voor zover toegankelijk zonder verzegelingen te verbreken, kabelrouting en aansluitingen. Laat de binnenkabel, aandrijfvierkanten en overbrenging op slijtage en speling beoordelen.
5. Bevestig de meetafwijking: laat een erkende tachograafwerkplaats snelheid, afstand en tijdregistratie met geschikte testapparatuur controleren. Beoordeel toleranties volgens de toepasselijke keuringsvoorschriften, niet uitsluitend met een vergelijking tijdens een proefrit.

Herstel eerst voedingsproblemen, beschadigde bedrading of een defecte impulsgever; anders kan een vervangende tachograaf dezelfde klachten vertonen. Voorkom trekbelasting op connectoren en te scherpe bochten in mechanische aandrijfkabels. Gebruik geen willekeurige smeermiddelen in het schrijfmechanisme: vervuiling kan schijven en schrijfstiften aantasten.

Laat werkzaamheden aan verzegelde componenten, kalibratie en herverzegeling door een bevoegde tachograafwerkplaats uitvoeren. Controleer vooraf of behoud van een analoge uitvoering wettelijk toegestaan is voor het voertuig en zijn inzetgebied; bij internationaal vervoer kunnen ombouwverplichtingen gelden. Laat na vervanging de registratie en eventuele gekoppelde snelheidsfuncties controleren voordat het voertuig opnieuw wordt ingezet.