Koppelingsdrukplaat

De koppelingsdrukplaat, ook drukgroep genoemd, klemt de koppelingsschijf met een nauw bepaalde axiale kracht tegen het vliegwiel. Zo wordt het motorkoppel betrouwbaar overgebracht naar de primaire as van de versnellingsbak. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens krijgt dit onderdeel te maken met hoge torsiemomenten, frequente ontkoppelingen en aanzienlijke thermische cycli. Een drukgroep met onvoldoende klemkracht veroorzaakt koppelingsslip; een drukplaat die niet volledig vrijkomt veroorzaakt juist moeilijk schakelen en versnelde slijtage van de frictievoering op de koppelingsschijf. Bepaal een koppelingsdrukplaat altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig. Visuele vergelijking of selectie op uitsluitend modelnaam, motorinhoud of motortype volstaat nooit.

Koppelingsdrukplaten verschillen onder meer in buitendiameter, boutpatroon, inbouwhoogte, diameter van het druklagercontact, type ontkoppelingssysteem en nominale aandrukkracht. Ze zijn doorgaans opgebouwd uit een stalen of gietstalen drukdeksel, een bewerkte drukring, tangentiale bladveren en een diafragmaveer. De drukring moet vlak en thermisch stabiel blijven; geringe kromtrekking leidt al tot ongelijkmatige drukverdeling over de koppelingsschijf. Bij zware toepassingen worden drukgroepen gebruikt met hogere klemkracht, versterkte verenpakketten en hittebestendige drukvlakken.

De juiste uitvoering hangt af van de motor-versnellingsbakcombinatie, het vliegwiel en de toegelaten over te brengen torsie. Dit is relevant bij bijvoorbeeld MAN D08-, D20-, D26- en D38-motoren en Mercedes OM 906-, OM 457-, OM 460-, OM 471- en OM 473-motoren. Ook binnen één motorfamilie kunnen verschillende vliegwielen, koppelingsdiameters en conventionele of geautomatiseerde transmissies voorkomen.

Typische foutbeelden zijn slippende koppelingen onder belasting, een brandgeur, stijgend motortoerental zonder overeenkomstige voertuigversnelling, schokken bij het aangrijpen en een afwijkend aangrijppunt. Een verzwakte of oververhitte diafragmaveer verlaagt de klemkracht. Blauwe verkleuring, haarscheuren of lokale warmteplekken op de drukring wijzen op langdurige slip of overbelasting. Ook ingevreten contactvlakken van de diafragmavingers kunnen ontstaan wanneer een druklager scheef loopt, continu voorspanning heeft of onvoldoende vrijslag krijgt.

Sluit eerst bedieningsfouten uit. Controleer de hydraulische ontkoppelingspomp, leidingen op lekkage, luchtinsluiting en onvoldoende slag. Meet bij een pneumatisch-hydraulisch systeem de bedieningsslag volgens voertuigspecificatie en controleer of het druklager volledig terugkomt. Tijdens demontage worden de drukplaat, koppelingsschijf, druklager en het vliegwiel als één slijtagegroep beoordeeld. Meet de vlakheid van de drukring met een rei en voelermaat; controleer tevens de hoogte van de diafragmavingers en de vrije beweging van de tangentiale bladveren. Een drukgroep met ongelijkstaande vingers, scheuren, uitgegloeid materiaal of vervormde drukring wordt niet hergebruikt.

Vervang een defecte koppelingsdrukplaat bij voorkeur samen met de koppelingsschijf en het druklager. Monteer geen nieuwe drukgroep op een vliegwiel met groeven, warmtescheuren, slingering of een buiten tolerantie liggend frictievlak. Controleer eveneens het pilotlager, de spiebanen van de primaire as, de ontkoppelingsvork, de geleidebus en de krukaskeerring op slijtage of lekkage van motorolie. Olie of vet op de frictievoering veroorzaakt vrijwel onmiddellijk slip, ook met een nieuwe drukplaat.

Ontvet het vliegwiel en drukvlak uitsluitend met een geschikt residuvrij reinigingsmiddel. Centreer de koppelingsschijf met passend centreergereedschap en haal de bevestigingsbouten van de drukgroep kruiselings en stapsgewijs aan volgens het voorgeschreven aanhaalmoment. Gebruik nieuwe bouten wanneer de fabrikant dit voorschrijft. Voor snelle identificatie en technische ondersteuning bij MAN- en Mercedes-toepassingen kan Braem helpen bij de selectie op chassisnummer en de bijhorende koppelingscomponenten.