Motorontluchting

De motorontluchting voert blow-by-gassen, oliedampen en waterdamp gecontroleerd af uit het oliecarter. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens is dit systeem essentieel voor een stabiele carterdruk, de bescherming van afdichtingen en een correcte werking van de luchtinlaat en emissieregeling. Het oliecarter is het onderste deel van de motor waar de motorolie in zit. Tijdens het draaien van de motor lekken er altijd een beetje verbrandingsgassen langs de zuigerveren naar het oliecarter. Dit noemen we blow-by gassen. Deze gassen verhogen de druk in het oliecarter en bevatten oliedampen en onverbrande brandstof. De motorontluchting zorgt ervoor dat de ontstane overdruk wordt afgevoerd, de gassen terug naar de motor stromen en olie wordt gescheiden van de gassen d.m.v. een olieafscheider. Afhankelijk van motorfamilie, emissienorm en voertuigtoepassing verschillen de aansluitdiameters, slanggeleidingen, olieafscheiders, drukregelkarakteristieken en bevestigingspunten. Bepaal onderdelen daarom altijd aan de hand van het chassisnummer.

Bij oudere motoren, zoals bepaalde Mercedes OM 364-, OM 366- en OM 402-motoren, komt een open carterontluchting voor waarbij cartergassen rechtstreeks naar buiten of naar een afzonderlijke afvoer worden geleid. Modernere dieselmotoren, waaronder Mercedes OM 906, OM 457, OM 460, OM 471 en MAN D08, D20, D26 en D38, gebruiken meestal een gesloten carterontluchting. Daarbij worden de gassen na olieafscheiding teruggevoerd naar de luchtinlaat, doorgaans vóór de turbo.

Een gesloten carterontluchting kan uitgevoerd zijn als PCV-systeem met een drukregelventiel, als centraal vacuüm- of onderdruksysteem, of met een afzonderlijke filter en olieafscheider. Veel zware motoren gebruiken bovendien turbulentiescheidingen of labyrintontluchtingen: interne kanalen vertragen de gasstroom zodat oliedruppels door centrifugale werking, botsing en condensatie uit de dampstroom worden afgescheiden. De afgescheiden motorolie stroomt terug naar het oliecarter, terwijl de gereinigde cartergassen naar de inlaat worden geleid. Een verkeerde olieafscheider of ontluchtingsslang kan leiden tot onvoldoende olieafvoer, een onjuiste onderdruk in het carter of verontreiniging van turbo, intercooler en inlaatcollector.

Een verstopt filterelement, dichtgeslibde labyrintkamer, verharde slang, gescheurd membraan of defect drukregelventiel beperkt de doorstroming. Ook overmatige blow-by door versleten zuigerveren, beschadigde cilinderbussen of verhoogde cilinderdruk kan de capaciteit van de ontluchting overschrijden. Controleer daarom steeds of het probleem in de ontluchtingsmodule zit of het gevolg is van interne motorslijtage.

Te hoge druk en te veel blow-by-gassen in het oliecarter veroorzaken meerdere reële schadebeelden. Eerst ontstaan olielekkages aan kleppendekselpakkingen, krukaskeerringen, carterdichting en turboretourleidingen. Vervolgens kan verminderde smering optreden doordat motorolie wordt meegevoerd in de inlaat of doordat olienevel onvoldoende wordt afgescheiden. Dit verhoogt het olieverbruik en vermindert de beschikbare smeerfilm op hoofd- en drijfstsanglagers en zuigerpennen. Daarnaast kunnen verminderde motorprestaties optreden door olievervuiling in de laadluchtkoeler, vervuilde druksensoren en afwijkende luchtmassawaarden.

Condenswater, zuren en onverbrande brandstofcomponenten in onvoldoende afgevoerde cartergassen versnellen motorschade door corrosie, onder meer in het kleppendeksel, de carterruimte en stalen ontluchtingsleidingen. Bij gesloten systemen kunnen oliedampen in de inlaat ook problemen met emissies veroorzaken: verhoogde roetvorming, EGR-vervuiling, afwijkende regeneraties van het roetfilter en foutcodes voor luchtmassa- of turbodrukregeling.

Controleer eerst het oliepeil, de juiste specificatie van de motorolie en zichtbare lekkages. Inspecteer vervolgens slangen, snelkoppelingen en aansluitflenzen op knikken, scheuren en oliesporen. Meet de carterdruk met een geschikte manometer of lage-druktransducer op de voorgeschreven meetaansluiting, bij stationair toerental en onder belasting. Vergelijk de gemeten onderdruk of overdruk met de voertuigspecifieke fabriekswaarde. Een duidelijk positieve carterdruk wijst op een beperkte ontluchting of overmatige blow-by.

Demonteer bij twijfel het filterelement of de olieafscheider en controleer op sludge, ijsvorming, koolafzetting en membraanschade. Vervang complete ontluchtingsmodules wanneer filter en regelventiel geïntegreerd zijn; afzonderlijke slangen of afdichtringen worden best mee vernieuwd wanneer ze door motorolie zijn verweekt. Braem kan hierbij ondersteunen met chassisnummergestuurde onderdelenbepaling en technische identificatie voor MAN en Mercedes toepassingen.