Riemen

Riemen in het motorkoelsysteem brengen het aandrijfvermogen van de krukaspoelie over naar onder meer de waterpomp, de viscoventilator, de dynamo en, afhankelijk van de uitvoering, de aircocompressor. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens gaat het doorgaans om geribde multiriemen, V-riemen of, bij bepaalde oudere aandrijvingen, meer afzonderlijke V-riemen. Deze riemen zorgen voor een correcte aandrijving van het koelingssysteem, het aircosysteem en de elektrificatie onder wisselende belasting. In de praktijk zien we vooral problemen ontstaan door verkeerde uitlijning, verkeerde riemspanning, vervuilde poelies of slijtage aan riemspanners en geleider-rollen. Zeker bij voertuigen die veel stationair draaien, distributieritten doen of onder hoge thermische belasting werken kan een ogenschijnlijke eenvoudige riem snel aanleiding geven tot lawaai, slip, onvoldoende koeling of versnelde slijtage van aanpalende componenten. Een versleten of verkeerd gemonteerde multiriem kan de koelvloeistofcirculatie en ventilatoraandrijving onvoldoende maken. Dit vergroot het risico op motortemperatuurproblemen, cavitatie in de waterpomp, acculaadstoringen en ongeplande stilstand.

MAN en Mercedes gebruiken uiteenlopende riemconfiguraties: klassieke V-riemen en geribde multiriemen met verschillende lengteribben. De correcte uitvoering wordt bepaald door de diameter en groefvorm van de poelies, het aantal ribben, de effectieve riemlengte, de positie van spanrollen en omlooprollen, de aanwezigheid van een automatische riemspanner en de aangedreven aggregaten. Riemen dienen gedetermineerd te worden a.d.h.v. chassisnummer. Dat voorkomt montageproblemen, foutieve spanning en vroegtijdige uitval.

Bij de ontwikkeling van een nieuwe motor worden platte riemen of V-riemen zorgvuldig ontworpen en geselecteerd op basis van verschillende technische parameters. Het doel is dat de riem krachtig, betrouwbaar en stil loopt zonder slippen. Het over te brengen vermogen, toerental en diameter van de poelies, de benodigde riemspanning en de resultaten van een vibratie- en trillingsanalyse zijn belangrijke criteria bij de bepaling van de riemen.

Typische slijtagebeelden en gerichte diagnose

Typische slijtagebeelden zijn scheurvorming tussen de ribben, glanzende flanken door slip, rafeling aan de zijkant en ongelijkmatige slijtage door scheefstand. Ook een riem die regelmatig piept bij koude start of bij inschakelende belasting wijst vaak niet alleen op de riem zelf, maar ook op een vermoeide riemspanner, vastlopende meelooprollen of beginnende lager-problemen in één van de aangedreven componenten. Wanneer de motortemperatuur onregelmatig op loopt of de batterijen niet opladen moet de volledige aandrijflijn rond de riemen gecontroleerd worden. Een goede diagnose start met inspectie bij stilstaand voertuig met draaiende motor. Controleer op ribbeschadiging, vervuiling door olie of koelvloeistof, afwijkende loopsporen en trillingen van de riemspanner en de meelooprollen. Meet indien nodig de spanning volgens voorschrift, maar beoordeel tegelijk ook de demping van de automatische riemspanner. Een nieuwe riem monteren op versleten rollen of een scheef uitgelijnde poelie levert geen blijvende oplossing op.

Schakel de motor uit, verwijder de contactsleutel en controleer eerst of er koelvloeistof, motorolie of hydraulische olie op de aandrijving terechtkomt. Draai vervolgens waterpomp, dynamo, spanrol en omlooprollen handmatig rond. Ruw loopgeluid, voelbare radiale speling, blokkeren of lekkage aan de waterpomp betekent dat uitsluitend een nieuwe riem monteren geen duurzame oplossing is. Meet bij een manuele spanner de riemdoorbuiging met een riemspanningsmeter volgens de voorgeschreven meetlengte en kracht.

Vervang riemen preventief wanneer het onderhoudsinterval is bereikt of zodra slijtage zichtbaar is. Vervang gekoppelde V-riemen altijd als complete set, zodat lengte, elasticiteit en krachtoverbrenging identiek blijven. Meng nooit oude en nieuwe riemen. Reinig poeliegroeven uitsluitend zonder agressieve oplosmiddelen die het rubber aantasten en controleer de uitlijning met een rechte liniaal of laseruitlijner. Een afwijking veroorzaakt zijdelingse belasting, snelle ribslijtage en lagerbelasting op de waterpomp en de dynamo.

Na montage moet de riem correct in alle poeliegroeven liggen en moet de motor kort op bedrijfstemperatuur draaien. Controleer daarna op riemtrilling, abnormaal geluid, laadspanning en stabiele koelvloeistoftemperatuur. Bij Braem kan technische ondersteuning helpen om de juiste riem, spanrol en omlooprol op chassisnummer te bepalen, zodat koelproblemen niet terugkeren door een onvolledige herstelling.