Drijfstang en drijfstanglagers

Drijfstangen en drijfstanglagers in luchtcompressoren zetten de roterende beweging van de compressor-krukas om in de lineaire slag van de compressorzuiger. Deze interne compressoronderdelen zijn bepalend voor de opbrengst, bedrijfszekerheid en olievrije werking van het pneumatische remsysteem. Een defecte drijfstangconstructie kan leiden tot onvoldoende luchtopbouw, verhoogd motorolieverbruik via de persluchtinstallatie of ernstige mechanische schade aan het compressorhuis. Selecteer drijfstangen en drijfstanglagerschalen altijd aan de hand van het chassisnummer en, waar beschikbaar, het compressoronderdeelnummer. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

MAN en Mercedes vrachtwagens en bussen gebruiken afhankelijk van motorfamilie, bouwjaar en persluchtbehoefte uiteenlopende één- en tweecilindercompressoren. In toepassingen met onder meer MAN D08-, D20-, D26- en D38-motoren of Mercedes OM 904-, OM 906-, OM 457-, OM 470-, OM 471- en OM 473-motoren verschillen niet alleen de compressorcapaciteit, maar ook de krukastapdiameter, hart-op-hartmaat, zuigerpendiameter en smeringsconfiguratie. Ook bij MAN TGL, TGM, TGS en TGX of Mercedes Atego, Axor, Actros, Arocs, Econic en Citaro kunnen compressoren per uitvoering afwijken.

Een compressor-drijfstang bestaat doorgaans uit een kleine kop voor de zuigerpen, een stanglichaam en een grote kop voor de compressor-krukas. Afhankelijk van het ontwerp draait de kleine kop op een geperste bronzen glijlagerbus of een naaldlager, terwijl de grote kop voorzien is van tweedelige drijfstanglagerschalen, een rollagerconstructie of een gedeelde lagerkap. De toegepaste lagers moeten de wisselende gas- en massakrachten bij hoge toerentallen opnemen zonder speling, vastlopen of verlies van oliefilm. Correcte passing, lagerclassificatie en eventuele kleur- of maatcoderingen zijn daarom essentieel; een lager met ogenschijnlijk gelijke afmetingen kan een andere tolerantieklasse of smeergroef hebben.

Een metaalachtig kloppen vanuit de compressor, toenemend geluid bij stationair toerental, lage luchtopbrengst of afwijkende olievervuiling in luchtdrukketels zijn belangrijke signalen. Overmatige radiale speling op de krukastap veroorzaakt slaggeluiden en kan de lagerschalen laten draaien in de drijfstangvoet. Axiale speling van de zuigerpen wijst eerder op een versleten lagerbus, uitgesleten zuigerpenboring of beschadigde zuigerpen. Bij vastgelopen lagers ontstaan vaak blauwe verkleuringen, ingevreten loopvlakken en aluminium- of koperdeeltjes in de compressorolie of motorolie, afhankelijk van het smeercircuit.

Controleer eerst of het probleem werkelijk mechanisch is. Meet de opbouwtijd en drukstijging volgens de voertuigspecificatie, controleer de aandrijving van de compressor en sluit lekkages, een defecte drukregelaar of een verzadigde luchtdroger uit. Inspecteer vervolgens de persleiding op buitensporige olieafzetting en controleer de olieaanvoerleiding van de compressor op verstopping, knikken en lekkage. Meet na demontage de krukastap met een gekalibreerde micrometer op meerdere posities en onder verschillende hoeken. Coniciteit en ovaliteit moeten binnen de compressorspecificatie blijven. Bepaal de lageroliespeling met Plastigage of met boringmetingen en een binnenmicrometer; beoordeel tegelijk de vlakheid van de lagerkap en de conditie van de bevestigingsbouten.

Vervang bij lagerschade niet uitsluitend de drijfstanglagerschalen. Controleer altijd de compressor-krukas, zuiger, cilinderwand, zuigerpen en olievoorziening. Een nieuwe lagerset op een ingelopen of ovale krukastap faalt snel en kan compressorblokkering veroorzaken. Gebruik het voorgeschreven aanhaalmoment en de juiste hoekverdraaiing voor drijfstangbouten; rekbouten worden niet hergebruikt. Monteer lagerschalen droog en vetvrij in hun zitting, maar voorzie de loopvlakken vóór de eerste start van schone, voorgeschreven motorolie.

Na montage moet de compressor zonder mechanische weerstand ronddraaien. Laat het systeem daarna gecontroleerd druk opbouwen en controleer op abnormale geluiden, olielekkage en olieoverdracht naar de persluchtcircuits. Een tijdige revisie met correct geïdentificeerde onderdelen beperkt stilstand en voorkomt dat olie- of metaaldeeltjes remventielen, luchtketels en EBS (Electronic Braking System)-componenten vervuilen.