Pitmanarm en lagering

De pitmanarm brengt de verdraaiing van de stuurhuisuitgaande as over op de stuurstang. De effectieve armlengte, hoekstand en zijdelingse verzetmaat bepalen daarbij de stuurgeometrie en beschikbare stuurweg. Speling in de asverbinding of lagering veroorzaakt een vertraagde wielreactie en voortdurend corrigeren tijdens rechtuitrijden. Maak bij diagnose onderscheid tussen een beschadigde pitmanarm, versleten stuurkogels en slijtage van de uitgaande-aslagering: deze defecten vragen verschillende herstellingen.

Pitmanarmen worden toegepast bij stuurhuizen met een zwenkende uitgaande as, onder meer in MAN TGL, TGS en TGX en Mercedes Atego, Actros en Arocs. Ook bussen kunnen deze stuurconstructie gebruiken. Bij bestelwagens met tandheugelbesturing ontbreekt een pitmanarm doorgaans. Bepaal onderdelen altijd aan de hand van het chassisnummer van het voertuig, aangevuld met de stuurhuisidentificatie. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

Controleer de vertanding of conische aspassing, indexering, bevestigingswijze en aansluiting van de stuurstangkogel. Een afwijkende conushoek of armlengte kan ondanks schijnbaar passende montage tot loswerken of foutieve stuuruitslagen leiden. Pitmanarmen zijn doorgaans vervaardigd uit gesmeed staal. De uitgaande as wordt, afhankelijk van het stuurhuisontwerp, ondersteund door glijbussen of rollagers, waaronder naaldlagers. Eventuele afzonderlijke steunlageringen zijn uitvoeringsafhankelijk; de arm zelf bevat niet noodzakelijk een vervangbaar lager.

Radiale en axiale spelingsgrenzen, asdiameters, oppervlakteruwheid en perspassingen zijn stuurhuisspecifiek. Gebruik uitsluitend de bijbehorende fabrieksgegevens. Motorvarianten zijn voor deze mechanische aansluiting niet rechtstreeks bepalend; stuurhuisuitvoering, asconfiguratie en toegestane voorasbelasting zijn relevanter.

Typische klachten zijn kloppen bij wisselende stuurbelasting, een dood gebied rond de middenstand en onrustig koersgedrag. Roestkleurig slijtagestof rond de asverbinding wijst mogelijk op microbewegingen. Lekkage van hydraulische stuurbekrachtigingsolie bij de uitgaande-asafdichting kan samengaan met lageringsslijtage: alleen de keerring vervangen verhelpt dan niet de oorzaak.

1. Beveilig het voertuig tegen wegrollen en volg de voorgeschreven testcondities voor wielbelasting en stuurbekrachtiging. Reinig de arm, asverbinding en stuurhuisbevestigingen. Inspecteer op scheuren, vervorming, corrosie en beschadigde borgingen.
2. Laat een collega kleine stuurbewegingen rond de middenstand maken. Observeer achtereenvolgens de stuurhuisingang, uitgaande as, pitmanarm en stuurstangkogel. Lokaliseer waar beweging verloren gaat; houd handen buiten knelpunten.
3. Meet radiale en axiale asverplaatsing met een meetklok op een starre referentie aan het stuurhuis. Breng de voorgeschreven wisselbelasting aan en vergelijk de uitslag met de fabrikantlimieten. Meet een kogelverbinding afzonderlijk volgens de bijbehorende testmethode.
4. Controleer bij stroefheid ook stuurkogels en fuseelageringen. Ontkoppel verbindingen uitsluitend volgens de werkplaatsprocedure om weerstand te isoleren. Compenseer lagerspeling niet door willekeurig de stuurhuisafstelling strakker te zetten.

Zet het stuurhuis in de voorgeschreven middenstand en leg de montagepositie vast. Demonteer de pitmanarm met een geschikte trekker; vermijd hamerslagen en verhitting die aslagering, afdichtingen of materiaaleigenschappen kunnen beschadigen. Controleer beide pasvlakken. Bij uitgeslagen vertanding is alleen een nieuwe arm monteren onvoldoende. Las of richt beschadigde pitmanarmen niet.

Vervang lagerbussen, rollagers en afdichtingen alleen wanneer de fabrikant hiervoor een revisieprocedure toestaat. Respecteer persrichting, montagediepte, smering en aanhaalmomenten; vernieuw voorgeschreven borgmiddelen. Controleer vervolgens spelingsvrijheid binnen specificatie, vrije beweging, lekdichtheid, middenstand en beide stuuruitslagen. Verifieer de stuurgeometrie vóór een gecontroleerde proefrit. Braem kan technische ondersteuning bieden bij de selectie van de passende uitvoering.

Sleeptuimelaars in de stuurinrichting komen onder meer voor bij 8x4 voertuigconfiguraties met twee gestuurde voorassen. Ze werken als gelagerde tussenhefbomen die de beweging via de stuurstangen doorgeven naar de gestuurde assen. Anders dan de pitmanarm zitten ze niet rechtstreeks op de uitgaande as van het stuurhuis, maar draaien ze in een afzonderlijke steunlagering aan het chassis. Armlengte, montagepositie en aansluitpunten bepalen mee de onderlinge stuurgeometrie. Selecteer sleeptuimelaars en bijbehorende lagering aan de hand van het chassisnummer, de asconfiguratie en het onderdeelnummer; de aanduiding 8x4 alleen volstaat niet.

Slijtage van de lagerbussen of lagers, een beschadigde lagerpen of losse steunbevestigingen kan speling, klopgeluiden en een vertraagde stuurreactie veroorzaken. Controleer bij kleine wisselende stuurbewegingen de sleeptuimelaar, de steunlagering en de aangesloten stuurkogels afzonderlijk. Meet radiale en axiale speling volgens de fabrikantprocedure en inspecteer ook afdichtingen en eventuele smeerpunten. Vervang versleten onderdelen volgens de voorgeschreven montageprocedure en respecteer smering, aanhaalmomenten en borging. Controleer na montage de vrije beweging en de onderlinge afstemming van beide gestuurde assen, inclusief de stuurgeometrie en stuuruitslagen.