Hydraulische Schakeling

Bij een hydraulische schakeling gaat het in deze rubriek om de verbinding tussen de schakelpook in de cabine, die door de chauffeur wordt bediend, en de schakeltoren op de versnellingsbak. Hydraulische en/of pneumatische druk ondersteunt of voert de schakelbeweging uit, zodat de bestuurder minder kracht hoeft te zetten. Een hydraulisch bediende koppeling vóór een handgeschakelde versnellingsbak behoort tot de koppelingsbediening en is niet hetzelfde als de hydraulische schakeling tussen schakelpook en schakeltoren. Dat onderscheid voorkomt dat een schakelklacht tot vervanging van het verkeerde onderdeel leidt.

Hydraulische schakelcomponenten verschillen in aansluitingen, werkdrukbereik, afdichtingsmateriaal en passing op de schakelpook of schakeltoren. Welke onderdelen aanwezig zijn, hangt af van het schakelsysteem en de versnellingsbak. Bij versnellingsbakken staat HPS doorgaans voor Hydraulic Pneumatic Shift of een hydraulisch-pneumatisch schakelsysteem, afhankelijk van de fabrikant. De exacte betekenis van HPS kan per type versnellingsbak of voertuig verschillen.

MAN TGL, TGM, TGS en TGX en Mercedes Atego, Actros en Arocs komen met uiteenlopende transmissies voor. Een ZF 16S-handbak heeft bijvoorbeeld niet automatisch een hydraulische verbinding tussen schakelpook en schakeltoren alleen omdat de koppeling hydraulisch wordt bediend; ook geautomatiseerde versnellingsbakken mogen niet zonder controle als hydraulisch geschakeld worden aangemerkt. Motorvarianten zoals MAN D08 of D26 en Mercedes OM 936 of OM 471 geven evenmin uitsluitsel over de gemonteerde schakeling. Bepaal onderdelen daarom altijd aan de hand van het chassisnummer en de transmissie-identificatie. Visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit. Dezelfde werkwijze geldt voor bussen en bestelwagens met een geschikte versnellingsbak.

Zwaar of vertraagd schakelen, een schakelgevoel dat verandert bij warme motor of het niet kunnen kiezen van één versnelling kunnen wijzen op een probleem in de verbinding tussen schakelpook en schakeltoren. Mogelijke oorzaken zijn versleten afdichtingen, lekkage in een hydraulische leiding, lucht in het systeem of onvoldoende pneumatische druk bij een hydraulisch-pneumatische uitvoering. Ook speling of een mechanische blokkering aan de schakelpook of schakeltoren kan vergelijkbare symptomen veroorzaken.

Werk stapsgewijs. Noteer eerst de omstandigheden waaronder de klacht optreedt en controleer de beweging van de schakelpook en schakeltoren. Zoek vervolgens naar externe lekkage, beschadigde leidingen en losse aansluitingen. Controleer bij een hydraulische uitvoering het peil en de toestand van de voorgeschreven vloeistof volgens de procedure van de fabrikant en ontlucht het systeem waar dat is voorgeschreven. Meet bij een hydraulisch-pneumatische uitvoering ook de beschikbare druk volgens de procedure voor het exacte baktype, niet volgens een algemene streefwaarde. Controleer ten slotte of de beweging van de schakelpook correct wordt overgebracht op de schakeltoren.

Vervang een schakelcomponent pas nadat lekkage, onvoldoende druk en mechanische schade zijn uitgesloten. Reinig bij demontage de aansluitvlakken en controleer leidingen, aansluitingen en afdichtingen op beschadiging; een beschadigde aansluiting kan een nieuw onderdeel opnieuw laten falen. Gebruik afdichtingen met de voorgeschreven materiaalcompatibiliteit en monteer met de transmissiespecifieke aanhaalmomenten. Vul waar nodig met de juiste vloeistof, ontlucht het systeem volgens de herstelprocedure en controleer de werking van de schakelpook en schakeltoren. Bevestig het resultaat met een proefrit en een nieuwe controle op lekkage.