Startmotor

Een startmotor brengt de dieselmotor bij het starten op voldoende toerental om compressie, brandstofinspuiting en zelfontbranding op gang te brengen. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens, bussen en bestelwagens moet deze elektromotor hoge piekstromen verwerken, vaak bij lage buitentemperaturen, een zwaar vliegwiel en hoge compressiedrukken. Startmotoren verschillen onder meer in nominale spanning (12 V of 24 V), opgenomen vermogen, aantal tanden en module van het aandrijftandwiel, draairichting, montageflens, steekmaat en aansluiting van de hoofdstroomkabels. Bepaal een vervangende startmotor daarom altijd aan de hand van het chassisnummer; visuele vergelijking of selectie op enkel modelnaam volstaat nooit.

Afhankelijk van voertuigserie, bouwjaar, emissieklasse, versnellingsbak en motorfamilie kunnen startmotoren sterk verschillen. Een startmotor voor een MAN D08- of D20-motor is bijvoorbeeld niet zonder meer uitwisselbaar met een uitvoering voor een D26, D38 of oudere D28. Bij Mercedes bestaan eveneens belangrijke verschillen tussen toepassingen met onder andere OM 904, OM 906, OM 457, OM 460, OM 470, OM 471 en OM 473-motoren. Ook bij gelijkaardige motorblokken kunnen de tandkransdiameter, tandsteek, inbouwdiepte van het aandrijftandwiel en het vereiste startvermogen afwijken.

De Bendix, ook aandrijfmechanisme of vrijloopkoppeling genoemd, brengt het kleine starttandwiel tijdelijk in aangrijping met de starterkrans op het vliegwiel. Wanneer de contactsleutel of startknop wordt bediend, schuift de elektromagnetische startschakelaar eerst de Bendix naar voren. Pas wanneer het tandwiel voldoende in de starterkrans grijpt, sluiten de zware hoofdstroomcontacten en draait het anker van de startmotor. De geïntegreerde vrijloop voorkomt dat de al draaiende verbrandingsmotor de startmotor na aanslaan overtoert. Slijtage van de spievertanding, vrijlooprollen, veer of tandflanken veroorzaakt doorslaan, ratelen, doorslippen of een startmotor die wel draait maar de krukas niet meeneemt.

Een enkele duidelijke klik zonder ronddraaiende startmotor wijst vaak op onvoldoende accuspanning, overgangsweerstand in massa- of pluskabels, versleten solenoïdecontacten of vastlopende koolborstels. Herhaald snel klikken duidt doorgaans op spanningsval tijdens belasting. Meet daarom eerst de rustspanning van beide 12 V-accu’s en vervolgens de spanning tijdens starten. Bij een 24 V-installatie moet de spanning onder belasting voldoende stabiel blijven; meet tegelijk rechtstreeks op de startmotor tussen B+ en het starterhuis. Een aanzienlijk verschil met de gemeten accuspanning wijst op weerstand in kabels, accupolen, massastrips of hoofdschakelaars.

Draait de startmotor traag, controleer dan naast de elektrische voeding ook de mechanische belasting. Meet de opgenomen stroom met een gelijkstroomtang en vergelijk die met de voertuigspecificaties. Een hoge stroomopname bij laag toerental kan wijzen op kortsluiting in de ankerwikkelingen, versleten bronzen glijlagers, een slepende rotor of een motor die mechanisch zwaar draait. Een normale stroomopname zonder krukasrotatie vraagt inspectie van Bendix en starterkrans. Controleer via de opening van de startmotor de tandflanken van de vliegwielstarterkrans op afgebroken, afgeronde of plaatselijk ingesleten tanden.

Koppel vóór demontage altijd de accu’s los en borg het voertuig tegen onverwacht starten. Controleer na uitbouw de kabelschoenen op corrosie, warmteverkleuring en losse krimpverbindingen; een nieuwe startmotor lost een slechte hoofdstroomverbinding niet op. Reinig de montagevlakken, want de bevestiging aan de vliegwielkast vormt vaak ook een essentieel massapad. Gebruik de voorgeschreven boutkwaliteit en het juiste aanhaalmoment om scheefstand ten opzichte van de starterkrans te vermijden.

Vervang startmotoren preventief wanneer de Bendix herhaald slipt, de solenoïdecontacten ingebrand zijn of de koolborstels de slijtagelimiet bereiken. Bij Braem zijn startmotoren beschikbaar, met technische ondersteuning voor een correcte selectie op chassisnummer en uitvoering.