Cilinderkop en cilinderkopbouten

De cilinderkop van de luchtcompressor sluit de compressiekamer af en stuurt, via inlaat- en perskleppen, de aanzuig- en persslag van het pneumatische remsysteem. Samen met de cilinderkopbouten bepaalt deze component de afdichting tussen compressorcilinder, cilinderkoppakking en koel- of persluchtkanalen. Het betreft dus niet de cilinderkop van de verbrandingsmotor. Bij MAN en Mercedes vrachtwagens en bussen moet de juiste compressorcilinderkop altijd worden bepaald aan de hand van het chassisnummer, het compressortype en het onderdeelnummer. Visuele vergelijking of selectie op uitsluitend modelnaam volstaat nooit.

Compressorcilinderkoppen komen voor in eencilinder- en tweecilindercompressoren, met luchtgekoelde of vloeistofgekoelde uitvoeringen. Vooral op zware toepassingen met MAN D20-, D26- en D38-motoren en Mercedes OM 471-, OM 473-, OM 470- of OM 501-motoren verschilt de kopconstructie volgens compressorfabrikant, opbrengstklasse en inbouwpositie. Ook bij MAN TGL, TGM, TGS, TGX en TG3, Mercedes Atego, Axor, Actros en Arocs, en bussen zoals MAN Lion’s City, Mercedes Citaro en Neoplan Touringcars zijn persluchtaansluitingen, koelwaterdoorlaten en bevestigingspatronen niet uitwisselbaar.

De cilinderkop is doorgaans vervaardigd uit gietijzer of aluminiumlegering en bevat machinaal bewerkte afdichtvlakken, klepzittingen, koelkanalen en doorgangen voor perslucht. Cilinderkopbouten zijn rekbouten of hoogvaste bouten met een voorgeschreven treksterkte, schroefspoed en klemlengte. Hun voorspankracht moet de interne compressiedruk, thermische uitzetting en trillingen opvangen zonder dat de cilinderkoppakking lokaal wordt overbelast. Een afwijkende boutlengte, beschadigde draadgang of verkeerde onderlegring veroorzaakt onvoldoende klemkracht, zelfs wanneer het aanhaalmoment correct lijkt.

Een defecte compressorcilinderkop of cilinderkoppakking uit zich vaak door trage drukopbouw, een compressor die langdurig blijft draaien, hoorbaar persluchtverlies of olie- en koelvloeistofsporen rond de kopnaad. Bij vloeistofgekoelde compressoren kan een inwendige scheur koelvloeistof in de persluchtkring brengen. Dit belast de luchtdroger, veroorzaakt corrosie in luchtdrukketels en kan regelventielen, EBS (Electronic Braking System)-modulatoren en veerremcilinders vervuilen.

Controleer eerst de drukopbouwtijd volgens de voertuigspecificatie en vergelijk de systeemdruk vóór en na de drukregelaar. Sluit vervolgens een gekalibreerde manometer aan op de persuitgang van de compressor. Een te lage persdruk kan wijzen op lekkende perskleppen, een verbrande klepzitting, een gescheurde kop of een defecte cilinderkoppakking. Gebruik zeepsop of een ultrasone lekdetector voor externe lekkages aan de kopverbinding. Controleer bij afgenomen persleiding op overmatige motorolie: dit kan naast slijtage van zuigerveren ook duiden op thermische schade in de compressorcilinderkop.

Laat de luchtketels volledig drukloos, ontkoppel de accu en tap bij een watergekoelde uitvoering het koelcircuit af. Meet de vlakheid van het afdichtvlak met een rei en voelermaat; lokale kromtrekking mag de door de fabrikant toegelaten tolerantie niet overschrijden. Inspecteer tevens perskleppen op koolafzetting, blauwverkleuring en gebroken veerlamellen. Hergebruik geen kop met uitgeslagen klepzittingen of corrosieputten in het pakkingvlak.

Vervang de cilinderkop als scheuren, vervorming, defecte klepzittingen of niet-herstelbare beschadiging van koel- en persluchtkanalen zijn vastgesteld. Vervang cilinderkopbouten bij corrosie, uitgerekte schacht, beschadigde schroefdraad of wanneer de fabrikant rekbouten voorschrijft. Reinig de schroefgaten zorgvuldig; vloeistof of vuil onderin een blind gat kan bij het aanhalen hydraulische blokkering en scheurvorming veroorzaken.

Monteer steeds een nieuwe, passende cilinderkoppakking en volg de voorgeschreven aanhaalvolgorde van binnen naar buiten. Gebruik uitsluitend het opgegeven aanhaalmoment en, waar voorgeschreven, de aanvullende hoekverdraaiing met een momentsleutel en hoekmeter. Controleer na montage de drukopbouw, de uitschakeldruk van de compressorregeling en eventuele koelvloeistoflekkage. Een correcte selectie en technische controle beperken ongeplande stilstand; Braem kan hierbij ondersteunen met een chassisnummergestuurde onderdelenidentificatie.